استبرق؛ گیاهی با کاربرد‌های صنعتی و زیست‌فناورانه

به گزارش بازارکار، ایرج رستم‌زهی در گفت‌و‌گو با ایسنا، افزود: استبرق درختچه‌ای مقاوم به گرما و کم‌آبی است که به دلیل ویژگی‌های زیستی خود، توانایی رشد در شرایط سخت اقلیمی، مناطق خشک و محیط‌های دارای باد‌های شدید را دارد و از ظرفیت قابل‌توجهی برای بهره‌برداری در مناطق کم‌آب برخوردار است. مقاومت این گیاه در برابر برخی شرایط نامساعد خاک، از جمله شوری، نیز می‌تواند زمینه توجه بیشتر به کشت و بهره‌برداری هدفمند از آن را فراهم کند.

مدیر جهاد کشاورزی سراوان با بیان اینکه استبرق از نظر ویژگی‌های ظاهری و ترکیبات طبیعی، گیاهی چندمنظوره محسوب می‌شود، بیان کرد: برگ‌های ضخیم و پوشیده از کرک‌های سفید، گل‌های معطر با رنگ‌های سفید و ارغوانی و شیره سفیدرنگ از ویژگی‌های این گیاه است که هر یک می‌توانند از منظر مطالعات گیاه‌شناسی، شناسایی ترکیبات و بررسی کاربرد‌های صنعتی مورد توجه قرار گیرند.

رستم‌زهی ادامه داد: یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی استبرق، وجود شیره گیاهی یا لاتکس آن است که می‌تواند پس از بررسی علمی ترکیبات، ارزیابی ایمنی و انجام مطالعات فنی، در مسیر توسعه برخی کاربرد‌های صنعتی و زیست‌فناورانه مورد بررسی قرار گیرد.

این مسئول گفت: همچنین، ترکیبات این گیاه از نظر پژوهش‌های دارویی، تولید فرآورده‌های مرتبط با پوست و توسعه برخی محصولات زیستی، ظرفیت تحقیقاتی دارند؛ البته بهره‌برداری دارویی از آن نیازمند تأیید علمی، تعیین میزان سمیت و رعایت استاندارد‌های ایمنی است.

وی با اشاره به قابلیت‌های الیافی این گیاه تصریح کرد: الیاف سبک و نرم موجود در میوه استبرق، به دلیل ویژگی‌های فیزیکی خود، قابلیت بررسی برای استفاده در صنایع نساجی و تولید برخی محصولات الیافی را دارند. همچنین، الیاف ساقه این گیاه از نظر ترکیبات سلولزی می‌توانند در مطالعات مربوط به تولید خمیر کاغذ، محصولات سلولزی و مواد اولیه برخی صنایع پیشرفته مورد ارزیابی قرار گیرند.

مدیر جهاد کشاورزی سراوان خاطرنشان کرد: بررسی ظرفیت‌های استبرق نباید تنها به استفاده‌های سنتی محدود شود؛ بلکه با انجام مطالعات تخصصی، امکان‌سنجی اقتصادی و شناسایی بازار‌های مصرف، می‌توان مسیر تبدیل این گیاه بومی به یک منبع درآمد مکمل برای جوامع محلی را فراهم کرد. تحقق این هدف می‌تواند ضمن افزایش بهره‌وری از ظرفیت‌های طبیعی منطقه، به متنوع‌سازی فعالیت‌های اقتصادی در روستا‌ها نیز کمک کند.

رستم‌زهی با اشاره به پراکنش طبیعی این گیاه در شهرستان سراوان گفت: استبرق در بخش مرکزی، بخش مهرگان و بخش بم‌پشت به‌صورت خودرو رشد می‌کند و همین موضوع، ضرورت شناسایی عرصه‌های رویش، بررسی میزان پراکنش و ارزیابی ظرفیت برداشت پایدار آن را دوچندان می‌کند. البته بهره‌برداری اقتصادی از این منابع باید با رعایت ملاحظات زیست‌محیطی و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی طبیعی همراه باشد.

وی افزود: یکی از مسیر‌های قابل بررسی برای توسعه این ظرفیت، ایجاد واحد‌های کوچک‌مقیاس فرآوری با هدف استخراج و آماده‌سازی الیاف و لاتکس است. چنین واحد‌هایی در صورت اثبات توجیه‌پذیری فنی و اقتصادی، تأمین بازار فروش و رعایت الزامات ایمنی می‌توانند زمینه ایجاد فرصت‌های شغلی، افزایش ارزش افزوده محصولات بومی و تقویت اقتصاد خانوار‌های روستایی را فراهم کنند.

مدیر جهاد کشاورزی سراوان تأکید کرد: توسعه اقتصادی استبرق به برنامه‌ریزی مرحله‌ای نیاز دارد؛ به‌گونه‌ای که در گام نخست، شناسایی و برآورد منابع طبیعی، بررسی ویژگی‌های فنی و شیمیایی، تعیین روش‌های برداشت اصولی و ارزیابی بازار انجام شود و در ادامه، زمینه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و راه‌اندازی واحد‌های فرآوری متناسب با ظرفیت منطقه فراهم شود.

رستم‌زهی در پایان گفت: گیاه استبرق را می‌توان یکی از ظرفیت‌های کمتر شناخته‌شده و بومی سراوان دانست که به دلیل سازگاری با شرایط گرم و کم‌آب، قابلیت بررسی برای تبدیل‌شدن به یک فرصت اقتصادی را دارد. توجه به این ظرفیت، همراه با پژوهش علمی، حفاظت از منابع طبیعی و ایجاد زنجیره ارزش، می‌تواند در آینده به توسعه صنایع بومی، اشتغال‌زایی و ارتقای اقتصاد روستایی شهرستان کمک کند.