تازه ها
از دستان زنان هنرمند سیستان و بلوچستان تا بازارهای اروپا /سوزن‌دوزی در مسیر اشتغال و صادرات
سوزن‌دوزی در هیرمند، از هنری ریشه‌دار در فرهنگ سیستان به ظرفیتی برای اشتغال زنان روستایی و حضور در بازارهای جهانی تبدیل شده است؛ ظرفیتی که تجربه همکاری ۵۰ دوزنده و صادرات محصولات به اروپا را پشتوانه خود دارد، اما توسعه آن همچنان به حمایت هدفمند، بازار فروش و رفع موانع تولید نیازمند است.
به گزارش بازارکار در گوشه‌ای از سیستان، جایی که محدودیت فرصت‌های شغلی، به‌ویژه برای زنان روستایی، یکی از دغدغه‌های جدی معیشت خانواده‌هاست، هنرهای بومی می‌توانند فراتر از یک میراث فرهنگی، به مسیری برای کسب درآمد و رونق اقتصادی تبدیل شوند. سوزن‌دوزی و خامه‌دوزی از جمله ظرفیت‌هایی هستند که با تکیه بر مهارت زنان منطقه، امکان پیوند میان فرهنگ، تولید و بازار را فراهم می‌کنند.
این هنر سنتی با نقش‌ونگارهای ظریف و ریشه‌دار در هویت فرهنگی سیستان، علاوه بر ارزش هنری، از قابلیت تبدیل‌شدن به یک فعالیت اقتصادی برخوردار است؛ فعالیتی که می‌تواند در قالب مشاغل خانگی توسعه یابد، زمینه کسب درآمد برای زنان را فراهم کند و با گسترش بازار فروش، بخشی از ظرفیت مغفول صنایع‌دستی منطقه را به جریان تولید و تجارت وارد کند.
با این حال، حفظ و احیای چنین هنری زمانی به نتیجه‌ای ماندگار می‌رسد که آموزش، تولید، بازاریابی و فروش در کنار یکدیگر قرار گیرند و هنرمندان بتوانند از مهارت خود به درآمدی متناسب و مستمر دست پیدا کنند؛ مسیری که تجربه فعالیت زنان هنرمند در شهرستان هیرمند، بخشی از ظرفیت‌ها و نیازهای آن را به نمایش می‌گذارد.
از آموزش ۵ نفر تا اشتغال ۵۰ دوزنده
مربی خامه‌دوزی در این باره اظهار کرد: فعالیت آموزشی‌ام را حدود ۲ سال پیش با ۲ نفر از دختران و زنان روستا آغاز کردم و به‌تدریج تعداد هنرجویان افزایش یافت. پس از دریافت مجوز تولید انفرادی از اداره میراث فرهنگی، کلاس‌های آموزش سوزن‌دوزی و خامه‌دوزی را برگزار کردم و با افزایش سفارش‌ها، برای تأمین نیروی کار به روستاهای مختلف شهرستان هیرمند مراجعه کردم.
سکینه دهمرده افزود: با گسترش فعالیت‌ها و دریافت سفارش‌های عمده، در نمایشگاه‌های استانی و کشوری شرکت کردم و برای معرفی بهتر تولیدات، برند «نازدخت» را به ثبت رساندم. اکنون نیز مراحل ثبت شرکت تعاونی را دنبال می‌کنم تا زمینه توسعه فعالیت‌های تولیدی و گسترش همکاری با دوزندگان فراهم شود.
این مربی خامه‌دوزی با بیان اینکه در حال حاضر ۵۰ دوزنده با یک کارگاه همکاری می‌کنند ادامه داد: بخش قابل‌توجهی از دوزندگان ما را زنان سرپرست خانوار و خانواده‌های بدسرپرست تشکیل می‌دهند و تلاش کرده‌ایم با ایجاد فرصت‌های شغلی، زمینه کسب درآمد و استقلال اقتصادی آنان را فراهم کنیم.
تجربه شکل‌گیری این مجموعه نشان می‌دهد که آموزش یک مهارت بومی، در صورت اتصال به سفارش و بازار فروش، می‌تواند از فعالیتی محدود و فردی فراتر برود و به شبکه‌ای از تولیدکنندگان خانگی تبدیل شود. در چنین الگویی، زنان روستایی بدون نیاز به حضور در محیط‌های شغلی دور از محل زندگی خود، امکان مشارکت در تولید و کمک به تأمین هزینه‌های خانواده را پیدا می‌کنند؛ ظرفیتی که توسعه آن می‌تواند در گسترش فرصت‌های درآمدزایی در مناطق روستایی هیرمند نقش‌آفرین باشد.
از دستان زنان هنرمند سیستان و بلوچستان تا بازارهای اروپا /سوزن‌دوزی در مسیر اشتغال و صادرات
از کارگاه روستایی تا بازارهای اروپایی
دهمرده با اشاره به شیوه‌های عرضه و فروش محصولات کارگاه نازدخت بیان کرد: برای معرفی و فروش تولیدات، در پیام‌رسان‌های ایرانی کانال فروش داریم و در نمایشگاه‌های مختلف نیز شرکت می‌کنیم. حدود دو سال است که محصولات این کارگاه به کشورهای اروپایی صادر می‌شود و این موضوع نشان می‌دهد هنرهای سنتی سیستان ظرفیت حضور در بازارهای بین‌المللی را دارند.
او ادامه داد: علاوه بر فعالیت در حوزه تولید و آموزش، به‌عنوان راهبر شغلی کمیته امداد هیرمند نیز فعالیت می‌کنم. سال گذشته ۱۰ نفر از هنرجویانی که گواهی پایان دوره‌های آموزشی را دریافت کرده بودند، با بهره‌مندی از تسهیلات توانستند کسب‌وکار مستقل خود را راه‌اندازی کنند.
صادرات محصولات خامه‌دوزی هیرمند به اروپا، جلوه‌ای از امکان پیوند صنایع‌دستی بومی با بازارهای فراتر از محدوده جغرافیایی سیستان است؛ ظرفیتی که می‌تواند ارزش اقتصادی هنرهای سنتی را افزایش دهد و زمینه معرفی فرهنگ منطقه را در بازارهای بین‌المللی فراهم کند.
با این حال، تداوم و گسترش صادرات به عواملی همچون ثبات سفارش‌ها، توان تولید، کیفیت محصولات، بسته‌بندی مناسب، بازاریابی مؤثر و دسترسی به مسیرهای مطمئن فروش وابسته است. بنابراین، تجربه موفق صادرات زمانی می‌تواند به الگویی فراگیر برای دیگر هنرمندان منطقه تبدیل شود که زیرساخت‌های لازم برای توسعه تولید و دسترسی به بازار نیز فراهم باشد.
از سوی دیگر، تجربه راه‌اندازی کسب‌وکار مستقل توسط ۱۰ هنرجو با استفاده از تسهیلات، نشان می‌دهد که آموزش مهارت در کنار تأمین منابع مالی و ایجاد مسیر فروش، می‌تواند به شکل‌گیری مشاغل جدید منجر شود؛ موضوعی که ضرورت هماهنگی میان نهادهای آموزشی، حمایتی و متولیان صنایع‌دستی را دوچندان می‌کند.
بازار فروش؛ حلقه مفقوده توسعه صنایع‌دستی
این فعال صنایع‌دستی با تأکید بر ضرورت حمایت از تولیدکنندگان محلی اظهار کرد: انتظار داریم در شهرستان هیرمند مکان مشخص یا بازارچه‌ای برای عرضه مستقیم تولیدات هنرمندان ایجاد شود تا محصولات بدون واسطه به فروش برسند.
دهمرده افزود: مسئولان می‌توانند به‌جای تهیه کارت هدیه نقدی برای مناسبت‌ها، از محصولات تولیدی هنرمندان بومی به‌عنوان هدیه استفاده کنند؛ اقدامی که علاوه بر معرفی هنرهای سنتی، به رونق کسب‌وکارهای محلی و افزایش درآمد دوزندگان کمک می‌کند.
او همچنین خواستار حمایت مسئولان از حضور هنرمندان هیرمندی در نمایشگاه‌های کشوری شد و گفت: با فراهم‌شدن زمینه حضور در این نمایشگاه‌ها، هنر اصیل سیستان بیشتر معرفی می‌شود و هنرمندان می‌توانند بازارهای فروش خود را گسترش دهند.
در واقع، یکی از چالش‌های مهم پیش روی تولیدکنندگان صنایع‌دستی، فاصله میان توان تولید و امکان فروش مستمر محصولات است. برخورداری از مهارت و حتی دریافت سفارش‌های مقطعی، به‌تنهایی برای تضمین درآمد پایدار کافی نیست؛ چراکه تولیدکننده برای ادامه فعالیت به بازاری قابل اتکا، دسترسی به مشتریان جدید و امکان عرضه محصولات با قیمت متناسب نیاز دارد.
ایجاد بازارچه صنایع‌دستی در هیرمند می‌تواند یکی از راهکارهای تقویت ارتباط میان تولیدکنندگان و خریداران باشد. چنین فضایی، در کنار فراهم‌کردن امکان عرضه مستقیم محصولات، می‌تواند به معرفی هنرمندان منطقه، افزایش شناخت عمومی از صنایع‌دستی سیستان و کاهش وابستگی تولیدکنندگان به واسطه‌ها کمک کند.
از سوی دیگر، خرید محصولات بومی برای هدایا و برنامه‌های مناسبتی دستگاه‌های اجرایی و نهادهای محلی، در صورت اجرای هدفمند و مستمر، می‌تواند بخشی از تقاضای بازار را به سمت تولیدات منطقه هدایت کند. حمایت از حضور هنرمندان در نمایشگاه‌های کشوری نیز فرصت معرفی محصولات به مشتریان و فعالان تجاری جدید را فراهم می‌آورد.
البته اثربخشی این اقدامات به استمرار حمایت‌ها و پیوند آن‌ها با نیاز واقعی تولیدکنندگان وابسته است؛ حمایتی که باید از خریدهای موردی فراتر برود و به ایجاد مسیرهای پایدار برای بازاریابی، سفارش‌گیری و فروش منجر شود.
از دستان زنان هنرمند سیستان و بلوچستان تا بازارهای اروپا /سوزن‌دوزی در مسیر اشتغال و صادرات
آموزش ۹۰ هنرجو در دوره جدید صنایع‌دستی در هیرمند
رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان هیرمند نیز از آموزش ۹۰ هنرجو در دوره دوم کلاس‌های صنایع‌دستی سال ۱۴۰۵ در بخش‌های مرکزی و قرقری خبر داد و بیان کرد: این دوره‌ها با هدف توسعه مهارت‌آموزی، رونق تولید و ایجاد درآمد پایدار برای هنرجویان برگزار می‌شود.
مهدی پودینه‌واحد افزود: هنرجویان پس از پایان دوره‌های آموزشی، گواهینامه دریافت می‌کنند تا زمینه فعالیت حرفه‌ای و توسعه کسب‌وکارهای صنایع‌دستی برای آنان فراهم شود.
رئیس اداره میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی هیرمند با اشاره به نقش بانوان در رونق صنایع‌دستی شهرستان اظهار کرد: سکینه دهمرده، مربی و کارآفرین هیرمندی، با آموزش رشته خامه‌دوزی در روستای سنجرانی و تربیت هنرجویان، نقش مؤثری در توسعه تولید و درآمدزایی برای مردم این روستا داشته است.
او ادامه داد: محصولات تولیدی این کارگاه علاوه بر عرضه در بازار، به خارج از کشور نیز صادر می‌شود که این موضوع ظرفیت صنایع‌دستی بومی شهرستان را برای حضور در بازارهای گسترده‌تر نشان می‌دهد.
پودینه‌واحد خاطرنشان کرد: در دوره نخست نیز ۸۰ نفر از صنعتگران صنایع‌دستی شهرستان موفق به دریافت مجوز فعالیت شدند؛ اقدامی که می‌تواند به ساماندهی فعالیت صنعتگران و تقویت تولید و اشتغال در منطقه کمک کند.
آموزش ۹۰ هنرجو در دوره دوم و صدور مجوز فعالیت برای ۸۰ صنعتگر در دوره نخست، از گستردگی ظرفیت مهارت‌آموزی و تولید صنایع‌دستی در هیرمند حکایت دارد. با این حال، تبدیل این ظرفیت به اشتغال پایدار، مستلزم آن است که آموزش‌ها با نیاز بازار هماهنگ شوند و هنرجویان پس از پایان دوره، برای تأمین مواد اولیه، دریافت تسهیلات، تولید محصول و دسترسی به مشتریان نیز از حمایت لازم برخوردار باشند.
در چنین شرایطی، تجربه کارگاه نازدخت می‌تواند نمونه‌ای از پیوند آموزش با تولید و فروش باشد؛ تجربه‌ای که نشان می‌دهد توسعه صنایع‌دستی، علاوه بر تربیت نیروی ماهر، به فراهم‌کردن زمینه فعالیت حرفه‌ای و ایجاد ارتباط میان هنرمندان و بازار نیاز دارد.
حمایت از هنرمندان؛ سرمایه‌گذاری برای اقتصاد بومی
مربی خامه‌دوزی هیرمند در پایان از حمایت‌های کمیته امداد، بسیج جامعه زنان و اداره میراث فرهنگی شهرستان قدردانی کرد و گفت: این مجموعه‌ها با خرید محصولات کارگاه و حمایت از تولیدات هنرمندان، نقش مؤثری در ادامه فعالیت ما داشته‌اند و امیدواریم این حمایت‌ها برای توسعه اشتغال و حفظ هنرهای اصیل منطقه تداوم یابد.
در نتیجه سوزن‌دوزی و خامه‌دوزی در هیرمند، امروز ظرفیتی فراتر از حفظ یک هنر سنتی دارند؛ ظرفیتی که می‌تواند با تکیه بر مهارت زنان بومی، به توسعه مشاغل خانگی، افزایش درآمد خانواده‌های روستایی و معرفی فرهنگ سیستان در بازارهای داخلی و خارجی کمک کند. همکاری ۵۰ دوزنده با یک کارگاه محلی، صادرات محصولات به کشورهای اروپایی و آموزش هنرجویان برای راه‌اندازی کسب‌وکار مستقل، بخشی از توانمندی این حوزه را نشان می‌دهد.
با این حال، برای آنکه این تجربه از یک فعالیت موفق به الگویی گسترده‌تر برای اشتغال زنان در منطقه سیستان تبدیل شود، حمایت‌ها باید از مرحله آموزش و اعطای تسهیلات فراتر بروند و حلقه‌های مختلف تولید و فروش را پوشش دهند. ایجاد بازارچه صنایع‌دستی، تسهیل حضور هنرمندان در نمایشگاه‌های کشوری، حمایت از بازاریابی و بسته‌بندی محصولات و فراهم‌کردن زمینه خرید مستمر تولیدات بومی، از جمله اقداماتی است که می‌تواند مسیر توسعه این کسب‌وکارها را هموارتر کند.
هنر زنان سیستان زمانی به پشتوانه‌ای برای اقتصاد منطقه تبدیل می‌شود که مهارت و خلاقیت آنان، در کنار حمایت هدفمند و دسترسی به بازار، امکان کسب درآمد واقعی و پایدار پیدا کند. سوزن‌دوزی هیرمند نیز با برخورداری از تجربه تولید و صادرات، این ظرفیت را دارد که علاوه بر پاسداری از میراث فرهنگی منطقه، به فرصتی برای توانمندسازی اقتصادی زنان و تقویت معیشت خانواده‌های روستایی تبدیل شود؛ فرصتی که تحقق آن، به تداوم حمایت‌ها و برداشتن موانع پیش روی تولیدکنندگان وابسته است.
ارسال نظرات