سرباز نخبه در خدمت شهر؛ ابتکار تازه شهرداری اصفهان

به گزارش بازارکار از خبرگزاری ایمنا، در سال‌های اخیر، یکی از چالش‌های جدی کشور در حوزه نیروی انسانی متخصص، موضوع خدمت سربازی و نحوه بهره‌گیری بهینه از ظرفیت نخبگان در این دوران بوده است.

هر ساله هزاران جوان تحصیل‌کرده و مستعد که در دانشگاه‌های برتر کشور تحصیل کرده‌اند، وارد دوره خدمت سربازی می‌شوند؛ دوره‌ای که اگرچه از نظر قانونی و ملی ارزشمند است، اما از منظر بهره‌وری علمی و تخصصی، اغلب فرصتی از دست رفته برای جامعه محسوب می‌شود.

بسیاری از این نخبگان در دوران خدمت، از دانش و مهارت‌های تخصصی خود دور می‌مانند و ظرفیت عظیم علمی‌شان در مسیرهایی به کار گرفته می‌شود که ارتباط چندانی با تخصص آن‌ها ندارد.

در همین راستا، قانون‌گذاران کشور با درک این خلأ، ظرفیت قانونی «سرباز نخبه» را پیش‌بینی کرده‌اند؛ طرحی که به افراد دارای درجات نخبگی که توسط بنیاد ملی نخبگان تأیید شده‌اند، این امکان را می‌دهد تا به جای گذراندن دوره سربازی به‌صورت معمول، دانش و تخصص خود را در قالب پروژه‌های پژوهشی و فناورانه در اختیار دستگاه‌ها و شرکت‌های مختلف قرار دهند.

این طرح در واقع پلی است میان نیازهای واقعی کشور و توانمندی‌های نخبگان جوان؛ به‌گونه‌ای که هم فرد مشمول بتواند دوران خدمت خود را به‌صورت مفید و مرتبط با رشته تخصصی‌اش سپری کند و هم دستگاه‌های اجرایی از ظرفیت علمی این افراد بهره‌مند شوند.

با وجود اینکه این ظرفیت قانونی سال‌هاست در کشور وجود داشته و بسیاری از دستگاه‌ها از آن استفاده می‌کردند، اما شهرداری‌ها تاکنون از این امکان بی‌بهره مانده بودند.

این غفلت در حالی رخ می‌داد که شهرداری‌ها به‌عنوان نهادهای خدماتی و عمرانی بزرگ، همواره با مسائل پیچیده شهری، چالش‌های ترافیکی، زیست‌محیطی، مدیریت پسماند، حمل‌ونقل عمومی و توسعه فناوری‌های نوین شهری دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ موضوعاتی که در حوزه تخصصی بسیاری از نخبگان جوان قرار دارد و می‌تواند با بهره‌گیری از دانش آن‌ها، راه‌حل‌های نوآورانه‌ای برای آن‌ها پیدا شود.

در این میان، شهرداری اصفهان به‌عنوان نخستین شهرداری کشور، گام مهمی در این مسیر برداشته است. این مجموعه با امضای تفاهم‌نامه با دانشگاه دفاع ملی که مرجع تخصیص سهمیه سرباز نخبه است، مسیر تازه‌ای را برای بهره‌گیری از ظرفیت نخبگان در مدیریت شهری باز کرده است.

این اقدام نه‌تنها نشان‌دهنده نگاه آینده‌نگرانه مدیریت شهری اصفهان به مقوله پژوهش و نوآوری است، بلکه می‌تواند الگویی برای سایر شهرداری‌های کشور باشد تا از این ظرفیت قانونی استفاده کنند.

خدمت سربازی نخبگان در قالب پروژه های پژوهشی؛ ظرفیتی که به مدیریت شهری رسید

شهرداری اصفهان پیشتاز در به‌کارگیری سربازان نخبه

مرتضی نصوحی، مدیرکل پژوهش و نوآوری شهرداری اصفهان به خبرنگار ایمنا اظهار می‌کند: طرح سرباز نخبه در واقع امکانی است که به لحاظ قانونی در کشور ظرفیتش پیش‌بینی شده است تا افرادی که به نوعی درجات نخبگی را دارند و نخبگی‌شان توسط بنیاد ملی نخبگان تأیید می‌شود، به جای اینکه بخواهند به‌صورت سرباز معمولی خدمت کنند (البته که خدمت همه این سربازان ارزشمند است و هیچ‌کدام را ارزش‌گذاری نمی‌کنیم)، بتوانند با توجه به دانش، فناوری و اطلاعاتی که دارند، در برنامه‌ریزی‌ها و اجرای پروژه‌های پژوهشی یا فناورانه به دستگاه‌ها و شرکت‌ها کمک کنند.

وی می‌افزاید: این موضوع توسط قانون‌گذاران پیش‌بینی و قانون آن وضع شده است، ما نیز که از این ظرفیت مطلع شدیم و با توجه به اینکه این ظرفیت برای خیلی از دستگاه‌ها وجود داشت و استفاده می‌شد، اما شهرداری‌ها تا کنون استفاده نکرده بودند، بنابراین به‌عنوان نخستین شهرداری با مجموعه دانشگاه دفاع ملی تفاهم‌نامه امضا کردیم، چرا که مجموعه تخصیص‌دهنده سهمیه سرباز نخبه آنجاست و تأییدکننده نخبگی نیز بنیاد ملی نخبگان است، یعنی این دو مرجع رسمی متولی این امر هستند.

مدیرکل پژوهش و نوآوری شهرداری اصفهان تصریح می‌کند: دانشگاه دفاع ملی ۳۰ سهمیه اختصاص داد که این ۳۰ سهمیه را بر اساس مکاتبه‌ای که با حوزه‌های مختلف انجام دادیم، نیازهای پژوهشی و فناورانه‌شان را گرفتیم و اینکه آیا سرباز نخبه می‌تواند در مجموعه به آن‌ها کمک کند یا خیر.

نصوحی تاکید می‌کند: موارد فیلتر شده و به دانشگاه دفاع ملی اطلاع‌رسانی شده است؛ آن‌ها نیز تا کنون حدود حدود هشت نفر به ما معرفی کرده‌اند؛ افرادی که معرفی می‌شوند، توسط بنیاد ملی نخبگان تایید می‌شوند؛ این‌طور نیست که ما در خود شهرداری تصمیم بگیریم، البته ما نیز حق انتخاب از بین گزینه‌های آن‌ها را داریم.

وی ادامه می‌دهد: به‌طور معمول افراد معرفی شده، بررسی می‌شوند و با آن حوزه مورد تقاضای ما تعامل می‌کنند، روی پروپوزال و پروژه خود به توافق می‌رسند و بعد از آن، سرباز نخبه به جای اینکه دوره سربازی‌ خود را در جای دیگری بگذراند، در مجموعه شهرداری به اجرای آن پروژه می‌پردازد، البته در قبال این ماجرا پرداخت حقوق و بیمه دوران سربازی فرد مشمول نیز بر عهده مجموعه شهرداری است.

خدمت سربازی نخبگان در قالب پروژه های پژوهشی؛ ظرفیتی که به مدیریت شهری رسید

به گزارش ایمنا، طرح سرباز نخبه در شهرداری اصفهان، نمونه‌ای روشن از بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت‌های قانونی موجود در کشور است. آنچه این تجربه را متمایز می‌کند، نگاه راهبردی به مقوله نیروی انسانی متخصص است؛ نگاهی که نخبگان را نه به‌عنوان افرادی که باید دوران خدمت خود را در مسیری بی‌ارتباط با تخصص‌شان سپری کنند، بلکه به‌عنوان سرمایه‌های ارزشمندی می‌بیند که می‌توانند در دل دستگاه‌های اجرایی، به حل مسائل واقعی و ملموس بپردازند.

این طرح از چند منظر حائز اهمیت است. نخست از منظر فردی؛ سرباز نخبه در دوران خدمت خود، فرصت می‌یابد دانش و مهارت‌هایش را در مسیر تخصصی به کار گیرد و تجربه‌ای ارزشمند و مرتبط با رشته تحصیلی‌اش کسب کند.

دوم، از منظر سازمانی؛ شهرداری به نیروی متخصص و متعهدی دست پیدا می‌کند که با انگیزه بالا، روی پروژه‌های پژوهشی و فناورانه مشخص کار و به حل مشکلات شهری کمک می‌کند.

سوم، از منظر ملی؛ این طرح نشان می‌دهد که می‌توان میان نیازهای دفاعی و امنیتی کشور از یک سو و نیازهای توسعه‌ای و عمرانی از سوی دیگر، پیوندی سازنده برقرار کرد.

نکته حائز اهمیت دیگر، رعایت چارچوب‌های قانونی و نهادینه‌شده در این فرایند است. تأیید نخبگی توسط بنیاد ملی نخبگان و تخصیص سهمیه توسط دانشگاه دفاع ملی، تضمین می‌کند که این مسیر با شفافیت و اعتبار لازم طی شود و انتخاب‌ها بر اساس معیارهای مشخص و رسمی صورت گیرد.

تجربه شهرداری اصفهان می‌تواند سرآغازی برای گسترش این الگو در سایر شهرداری‌ها و دستگاه‌های اجرایی کشور باشد.

اگر این مسیر با موفقیت ادامه پیدا کند، نه‌تنها به توسعه پژوهش و نوآوری در مدیریت شهری کمک خواهد کرد، بلکه پیام روشنی به نخبگان جوان خواهد داد که دانش و تخصص آن‌ها در هر شرایطی، حتی در دوران خدمت، می‌تواند به کار کشور بیاید و ارزش آفرین باشد.

∎