تازه ها
'گفت و گوی اختصاصی بازارکار با یک شرکت دانش بنیان،
چگونه میتوان از راه دور مواد شیمیایی تولید کرد؟
در روزهایی که اقتصاد کشور زیر فشار همزمان جنگ، نوسانات شدید ارزی، افزایش هزینههای تولید و بیثباتی تصمیمات اقتصادی نفس میکشد، بسیاری از کسبوکارها ناچار به کاهش فعالیت یا حتی تعطیلی شدهاند. در چنین فضایی، ادامه دادن مسیر تولید خود بهنوعی جسارت محسوب میشود؛ چه برسد به اینکه یک شرکت نوپا بتواند در همین شرایط مسیر رشد، نوآوری و توسعه را هم طی کند.
در سالهای اخیر، شرکتهای دانشبنیان به یکی از امیدهای جدی اقتصاد ایران تبدیلشدهاند؛ شرکتهایی که برخلاف بسیاری از صنایع سنتی، متکی به دانش، نوآوری و نیروی انسانی جوان هستند. این شرکتها در خط مقدم آن چیزی قرار دارند که بسیاری از کارشناسان از آن بهعنوان «جنگ فناوری» یاد میکنند؛ جنگی که در آن برنده نه کسی است که منابع بیشتری دارد، بلکه کسی است که بتواند دانش را سریعتر به محصول تبدیل کند.
در میان این شرکتها، «سبز شیمی کیمیاگران زند» نمونهای قابلتوجه از یک کسبوکار دانشبنیان جوان است؛ شرکتی که هسته اولیه آن در سال ۱۴۰۲ با سرمایهای کمتر از ۲۰ میلیون تومان شکل گرفت، اما توانست در مدتزمانی کوتاه با تولید محصولی تخصصی در حوزه مواد شیمیایی صنعتی، جای خود را در میان صنایع بزرگ کشور باز کند و حتی مدال طلای مسابقات مخترعین اعضای فدراسیون جهانی در سوئیس را از آن خود کند.
اما داستان این شرکت فقط درباره یک محصول یا یک مدال نیست؛ بلکه روایت مسیری است که از یک کارگاه کوچک خانگی آغازشده و امروز به یک مجموعه دانشبنیان با تیمی جوان و پرانرژی رسیده است؛ مسیری که در آن امید، ریسکپذیری، تلاش علمی و باور به توان داخلی نقش اصلی را ایفا کردهاند.
هفته نامه «بازارکار»، این بار به سراغ امین زند وکیلی، بنیانگذار این شرکت رفته است تا از نزدیک درباره تجربه راهاندازی یک شرکت دانشبنیان در شرایط دشوار اقتصادی، چالشهای تولید، تأثیر تحولات اخیر بر فعالیت شرکتها و آینده اکوسیستم نوآوری کشور گفتوگو کند.
آنچه در ادامه میخوانید، گفتوگویی مفصل، صریح و گاه چالشی است درباره واقعیتهای تولید در ایران؛ گفتوگویی که نشان میدهد پشت هر شرکت دانشبنیان موفق، مجموعهای از تلاشها، ریسکها و امیدهایی قرار دارد که کمتر دیده میشوند.
آغاز یک مسیر از خانه؛ وقتی سرمایه کمتر از ۲۰ میلیون تومان بود
لطفاً برای آغاز گفتوگو، کمی درباره خودتان و روند شکلگیری شرکت «سبز شیمی کیمیاگران زند» توضیح دهید؟
امین زند وکیلی هستم، بنیانگذار شرکت سبز شیمی کیمیاگران زند هسته اولیه این مجموعه در بهمنماه ۱۴۰۲ و در شرایطی شکل گرفت که ورود به حوزه تولید مواد شیمیایی صنعتی، آنهم با سرمایه محدود، برای بسیاری غیرواقعبینانه به نظر میرسید.
فعالیت ما با سرمایهای کمتر از ۲۰ میلیون تومان آغاز شد؛ درزمانی که نه زیرساخت صنعتی در اختیار داشتیم، نه کارخانهای مجهز و نه حتی فضای تولیدی استاندارد. نقطه شروع ما، به معنای واقعی کلمه، فضاهای خانگی بود.
اما آنچه کمبود امکانات را جبران میکرد، اعتماد به توان جوانان متخصص، اتکا به دانش فنی و جسارت ورود به تولید واقعی بود.
از همان ابتدا راهبرد ما مشخص بود؛ بهجای تمرکز بر واردات، واسطهگری یا مونتاژ، تصمیم گرفتیم وارد حوزه سنتز و توسعه محصولات شیمیایی باارزش افزوده بالا شویم. نتیجه این رویکرد، تولید موفق ضدکفهای کامپاند صنعتی بود؛ محصولی که در طیف گستردهای از صنایع فرآیندی کاربرد دارد و بهطور مستقیم بر بهرهوری خطوط تولید اثر میگذارد.
بدون تردید مسیر آغاز بسیار دشوار بود، اما باور ما این بود که کیفیت فنی، اگر بهدرستی اجرا شود، جای خود را در بازار بازخواهد کرد. همین نگاه، امروز به یکی از پایههای اصلی هویت و استراتژی شرکت سبز شیمی کیمیاگران زند تبدیلشده است.
از یک آزمایشگاه کوچک تا مدال طلای مسابقات جهانی
محصولی که تولید کردید حتی توانست مدال طلای یک مسابقه بینالمللی را کسب کند. درباره این موضوع بیشتر توضیح میدهید؟
بله، خوشبختانه محصولی که تولید کردیم در سال گذشته در پنجمین دوره مسابقات مخترعین اعضای فدراسیون جهانی در سوئیس شرکت داده شد و توانست مدال طلای این رقابتها را به دست آورد.
برای ما این اتفاق فقط یک مدال نبود. این موفقیت نشان داد که حتی یک تیم کوچک از جوانان ایرانی هم میتواند محصولی تولید کند که ازنظر علمی و صنعتی در سطح جهانی قابلرقابت باشد.
این موفقیت برای تیم ما یک نقطه عطف بود؛ چون اعتمادبهنفس زیادی ایجاد کرد و باعث شد مسیر توسعه شرکت را جدیتر دنبال کنیم.
ورود رسمی به بازار و همکاری با صنایع بزرگ
فعالیت رسمی شرکت از چه زمانی آغاز شد و امروز در چه مرحلهای قرار دارید؟
فعالیت رسمی شرکت در سال ۱۴۰۳ آغاز شد. در همان سال تلاش کردیم ساختار شرکت را شکل دهیم، تیم تخصصی خود را گسترش دهیم و وارد بازار صنعتی کشور شویم.
در حال حاضر تیم ما ۹ نفر نیروی متخصص دارد و نکته جالب این است که میانگین سنی اعضای تیم بسیار پایین است.
ما امروز با چندین صنعت مهم کشور همکاری داریم؛ ازجمله صنایع غذایی، صنایع کاغذ و صنایع نساجی این صنایع در فرآیندهای تولیدی خود به مواد شیمیایی تخصصی نیاز دارند و حضور در زنجیره تأمین آنها برای یک شرکت نوپا اتفاق بسیار مهمی محسوب میشود.
آیا شرکت شما عنوان دانشبنیان را دریافت کرده است؟
بله، شرکت ما در سال ۱۴۰۴موفق شد عنوان دانشبنیان را دریافت کند. این اتفاق باعث شد بتوانیم از برخی حمایتهای موجود در اکوسیستم نوآوری کشور استفاده کنیم.
برای مثال، جهت توسعه خطوط تولید و حرکت به سمت اتوماسیون صنعتی از تسهیلات صندوق نوآوری و شکوفایی بهرهمند شدیم. همچنین از خدمات صندوق پژوهش و فناوری البرز استفاده کردیم که در تأمین برخی نیازهای مالی و توسعه فعالیتها کمککننده بود.
اولین کارخانه تولید از راه دور محصولات شیمیایی
شما به راهاندازی اولین کارخانه تولید از راه دور محصولات شیمیایی اشاره کردید. این کارخانه دقیقاً چطور کار میکند؟
ما تلاش کردیم از همان ابتدا به سمت دیجیتالی شدن فرآیند تولید حرکت کنیم. در سیستم جدیدی که طراحی کردهایم، بخش قابلتوجهی از فرآیند تولید از طریق دستگاههای اتوماسیون و کنترل هوشمند مدیریت میشود. این سیستمها به تلفن همراه تیم تولید متصل هستند.
به این معنا که از شروع فرآیند تولید، تزریق مواد اولیه، کنترل دما و فشار، تا نظارت بر کیفیت محصول همه این مراحل میتواند از طریق گوشی تلفن همراه کنترل و مدیریت شود.
این مدل تولید باعث افزایش بهرهوری، کاهش خطاهای انسانی و مدیریت بهتر فرآیندها میشود.
میانگین سنی کمتر از ۲۷ سال؛ اعتماد به نسل جوان
برای همکاری با شرکت شما چه تخصصهایی موردنیاز است؟
یکی از موضوعاتی که واقعاً به آن افتخار میکنم، جوان بودن تیم شرکت است. میانگین سنی نیروهای ما کمتر از ۲۷ سال است.
بسیاری از همکاران ما ابتدا بهعنوان کارآموز وارد شرکت شدند؛ زمانی که هنوز دانشجو بودند. اما ما تلاش کردیم محیطی فراهم کنیم که بتوانند آموختههای دانشگاهی خود را در عمل به کار بگیرند.
شرایط جنگی و تحولات اخیر چه تأثیری بر فعالیت شرکت شما داشته است؟
بدون شک شرایط به وجود آمده برای بسیاری از تولیدکنندگان سخت بوده است. اما اگر بخواهم صادقانه بگویم، بزرگترین ضربهای که تولید میخورد از خود جنگ نیست، بلکه از بیثباتی تصمیمات داخلی است.
ما تقریباً هرروز با قوانین جدید، بخشنامههای جدید و چالشهای تازه مواجه میشویم.
اجازه بدهید یک مثال بزنم؛ پیشازاین شرایط ما محصولی تولید میکردیم که قیمت تمامشده آن کمتر از یک دلار بود. امروز همان محصول را حدود سه دلار تولید میکنیم. درحالیکه نرخ ارز چنین افزایشی نداشته است.
این یعنی هزینههای داخلی به شکلی افزایشیافته که رقابت با بازار جهانی را سخت کرده است.
بسیاری معتقدند راه حمایت از تولید، افزایش تسهیلات بانکی است. نظر شما چیست؟
به نظر من حمایت واقعی از تولید صرفاً با دادن تسهیلات بانکی اتفاق نمیافتد. وقتی یک شرکت باید تسهیلاتی با سود ۱۸ یا ۲۳ درصدی دریافت کند، این در بسیاری از موارد تبدیل به یک فشار مالی جدید میشود. ما بیش از هر چیز به ثبات در سیاستها و اعتماد به تولیدکنندگان نیاز داریم.
در بسیاری از کشورهای دنیا برای توسعه فناوری حتی تسهیلات بلاعوض پرداخت میشود، چون دولتها میدانند نتیجه آن ایجاد ارزشافزوده برای اقتصاد ملی است.
آیا شرایط سخت اقتصادی باعث ایجاد نوآوری در شرکت شما شده است؟
در روزهایی که به دلیل شرایط اقتصادی شدت تولید کمتر شده بود، تیم تحقیق و توسعه ما فعالیت بیشتری داشت. حتی در تعطیلات نوروز هم کار تحقیقاتی متوقف نشد.
ما به این فکر کردیم که بسیاری از مواد شیمیایی که در صنایع استفاده میشوند وارداتی هستند؛ بنابراین تلاش کردیم ببینیم چگونه میتوان این محصولات را در داخل کشور تولید کرد. من معتقدم بسیاری از نوآوریها دقیقاً در دل بحرانها متولد میشوند.
آینده شرکتهای دانشبنیان در ایران را چگونه میبینید؟
آینده این اکوسیستم تا حد زیادی به تصمیمات سیاستگذاران بستگی دارد. اگر باور واقعی به جوانان و شرکتهای دانشبنیان شکل بگیرد، ایران میتواند در بسیاری از حوزههای فناوری به جایگاه بسیار خوبی برسد. ما باید اقتصاد دانشبنیان را جدی بگیریم و به جوانان اعتماد کنیم.
پارک علم و فناوری البرز چه نقشی در مسیر رشد شرکت شما داشته است؟
اگر بخواهم صادقانه صحبت کنم، باید بگویم اگر پارک علم و فناوری البرز در ابتدای مسیر ما را باور نمیکرد، شاید امروز این شرکت وجود نداشت.
در ابتدا ما حتی فضای کاری مناسبی نداشتیم. پارک علم و فناوری فضایی در اختیار ما قرارداد که شاید در نگاه اول چندان ایدهآل نبود، اما همان فضا باعث شد بتوانیم کار را شروع کنیم.
بعد از آن با حمایتها، آموزشها و مشاورههایی که ارائه شد، مسیر رشد شرکت هموارتر شد.
اگر بخواهید یک پیام برای جوانانی داشته باشید که قصد ورود به حوزه شرکتهای دانشبنیان رادارند، چه میگویید؟
واقعیت این است که مشکلات وجود دارد؛ جنگ هست، تورم هست، نوسان ارز هست و شرایط اقتصادی ساده نیست.
اما یک نکته را باید باور کنیم؛ آینده ما در همین خاک و با دستان خود ما ساخته خواهد شد.
در کنار تمام کسانی که از مشکلات صحبت میکنند، افرادی هم هستند که در حال حل همین مشکلات هستند. امروز زمان ناامیدی نیست؛ زمان حرکت است.
شاید بسیاری از چیزها از بین بروند، اما اگر امید باقی بماند، مسیر ساختن آینده همچنان ادامه خواهد داشت.
لیلا قرنفلی
ارسال نظرات