تازه ها
زنی که زندگی را میبافد
در روزگاری که بسیاری از هنرهای سنتی زیر سایه زندگی مدرن و مشغلههای روزمره کمرنگ شدهاند، بانویی از دیار کنگاور بیش از یک دهه است که با تار و پود گلیم، نه تنها نقشهای اصیل ایرانی را زنده نگه داشته، بلکه دانش و تجربه خود را به بیش از هزار هنرجو منتقل کرده است.
به گزارش بازارکار ۲۰ خرداد (۱۰ ژوئن) روز جهانی صنایع دستی فرصتی برای روایت زندگی هنرمندانی است که سالها برای حفظ میراث فرهنگی و انتقال آن به نسلهای آینده تلاش کردهاند. «سمیرا سرمستی» از جمله بانوان فعال شهرستان کنگاور است که بیش از یک دهه در حوزه گلیمبافی، قالیبافی، طراحی فرش، رنگرزی سنتی و آموزش صنایع دستی فعالیت دارد و تاکنون بیش از هزار هنرجو را آموزش داده است.
این بانوی ۴۴ ساله که دانشآموخته رشته علوم اجتماعی با گرایش پژوهشگری است، هنر را تنها یک حرفه نمیداند، بلکه آن را ابزاری برای آرامش، توانمندسازی زنان و ایجاد اشتغال میشمارد.
او در گفتوگو با خبرنگار ایرنا از مسیر ورودش به دنیای گلیم، تجربههای تلخ و شیرین فعالیت حرفهای، دغدغههای فعالان صنایع دستی و ضرورت حمایت از این هنر اصیل ایرانی سخن گفته است.
لطفاً خودتان را معرفی کنید و بگویید از چه زمانی وارد عرصه صنایع دستی شدید؟
سمیرا سرمستی، ۴۴ ساله و اهل کنگاور هستم. مدرک کارشناسی علوم اجتماعی با گرایش پژوهشگری دارم و از سال ۱۳۹۲ تاکنون در حوزههای گلیمبافی، قالیبافی، طراحی فرش، رنگرزی سنتی، رفوگری فرش دستباف، سراجی سنتی، تولید کیفهای چرمی و پرورش گیاهان رنگزا فعالیت میکنم. همچنین به عنوان ناظر کارگاههای گلیمبافی و قالیبافی با مراکز آموزشی همکاری دارم.
چه عاملی شما را به سمت این هنر سوق داد؟
مادرم علاقه زیادی به گلیمبافی داشت و همین موضوع باعث شد من نیز به این هنر گرایش پیدا کنم. در دوران دانشگاه نیز پایاننامهام را درباره کارآفرینی زنان روستایی نوشتم و همواره به توانمندسازی زنان علاقه داشتم. مدتی هم در دفتر حقوقی یکی از بستگان فعالیت میکردم و از نزدیک شاهد بودم که برخی مشکلات خانوادگی و حتی طلاقها ناشی از بیهدفی و نبود فعالیت مؤثر است. به همین دلیل به این نتیجه رسیدم که هنر میتواند علاوه بر درآمدزایی، به آرامش روحی و استحکام خانواده نیز کمک کند.
نخستین تجربه حرفهای شما در این مسیر چگونه رقم خورد؟
سال ۱۳۹۲ نخستین سفارش جدی خود را از اردبیل دریافت کردم. یک قالیچه سه متری بود که چله آن فرسوده شده بود. با وجود تجربه اندک، مجبور شدم دار قالی را کاملاً باز کرده و دوباره چلهکشی کنم. زمانی که استاد من، خانم سپهری، نتیجه کار را دید، گفت اولین هنرجویی هستم که چنین کاری را با این ظرافت انجام داده است. همان جمله انگیزه بزرگی برای ادامه مسیر شد.
گلیمبافی چه تفاوتی با قالیبافی دارد؟
گلیم نیز مانند فرش دارای تار و پود است اما پرز و گره ندارد. در واقع فرش یک الگوی مشخص و از پیش تعیینشده دارد اما گلیمبافی بیش از هر چیز به خلاقیت هنرمند وابسته است. در گلیم از نخهای پشم، کرک و ابریشم استفاده میشود و معمولاً زمان تولید آن نیز کمتر از قالی است.
فرآیند تولید یک اثر گلیم یا تابلوفرش چگونه است؟
ابتدا پشم تهیه میشود و آن را در اختیار ریسندگان محلی قرار میدهیم. سپس خودم عملیات رنگرزی را انجام میدهم، دار را چلهکشی کرده و در اختیار بافنده قرار میدهم. تولید یک تابلو با ابعاد متوسط حدود دو تا سه ماه زمان میبرد. ارزش این آثار بسته به نوع نخ و طرح متفاوت است و اگر از ابریشم استفاده شود ارزش آن بسیار بیشتر خواهد بود.
در طراحی آثار خود از چه الگوهایی استفاده میکنید؟
طرحهای اصیل ایرانی، طبیعت، منظره، ترنج و آثار استاد فرشچیان همواره برای من الهامبخش بودهاند. همچنین از ظرفیتهای تاریخی کنگاور به ویژه معبد آناهیتا در طراحی برخی آثار استفاده میکنم. معتقدم هنر باید بازتاب هویت و فرهنگ یک سرزمین باشد.
تا چه اندازه به سلیقه نسل جدید توجه میکنید؟
قطعاً نیاز بازار و سلیقه مخاطب اهمیت دارد. برای همین از طرحهای جدید و مورد علاقه نسل جوان نیز استفاده میکنیم اما تلاش اصلی ما معرفی و ترویج الگوهای اصیل ایرانی است تا این میراث ارزشمند فراموش نشود.
تاکنون چه تعداد هنرجو را آموزش دادهاید؟
از سال ۱۳۹۲ تاکنون بیش از هزار نفر در رده سنی ۱۲ تا ۶۵ سال را آموزش دادهام. بسیاری از آنها امروز از طریق همین هنر درآمد کسب میکنند و این موضوع بزرگترین انگیزه و خوشحالی من است.
استقبال جوانان از این هنر چگونه است؟
برخلاف تصور برخی افراد، جوانان علاقهمند کم نیستند. بسیاری از آنها به این نتیجه رسیدهاند که وقتگذرانی صرف در فضای مجازی دستاورد چندانی ندارد، در حالی که یادگیری یک هنر میتواند هم درآمدزا باشد و هم احساس رضایت و آرامش ایجاد کند.
مهمترین نیاز فعالان صنایع دستی چیست؟
مهمترین موضوع حمایت مسئولان است. روند صدور مجوزها باید تسهیل شود، آموزشها گسترش یابد و زمینه حضور هنرمندان در نمایشگاهها فراهم شود. اگر حمایتها هدفمند باشد، صنایع دستی میتواند اشتغال قابل توجهی ایجاد کند.
تجربه حضور در نمایشگاه خارجی چه تأثیری بر فعالیت شما داشت؟
سال ۱۳۹۵ به دنبال دریافت تسهیلات از صندوق کارآفرینی امید، برای حضور در نمایشگاهی در گرجستان اعزام شدم. متأسفانه نمایشگاه برگزار نشد و ما حدود ۱۰ روز در شرایط سخت در آن کشور ماندیم. بخشی از آثارم در گمرک بود و برای بازگرداندن آنها مشکلات زیادی داشتیم. در نهایت نیز خسارت مالی قابل توجهی متحمل شدیم. این تجربه نشان داد که هنرمندان برای حضور در بازارهای خارجی به حمایت و برنامهریزی دقیق نیاز دارند.
وضعیت بازار صنایع دستی را چگونه ارزیابی میکنید؟
بازار در شرایط مطلوبی قرار ندارد. افزایش قیمت مواد اولیه و کاهش قدرت خرید مردم بر تولید و فروش تأثیر گذاشته است. با این حال تلاش میکنیم از طریق نمایشگاهها و فضای مجازی محصولات خود را عرضه کنیم.
مهمترین مشکل امروز هنرمندان صنایع دستی چیست؟
کمبود سرمایه و دسترسی محدود به تسهیلات مناسب. اگر حمایتهای مالی بیشتری از هنرمندان صورت گیرد، ظرفیت اشتغال و تولید در این حوزه چند برابر خواهد شد.
پیام شما به زنان و دختران جوان چیست؟
گلیمبافی فقط یک حرفه نیست؛ هنری سرشار از آرامش، خلاقیت و زیبایی است. به دختران و زنان توصیه میکنم بخشی از وقت خود را به یادگیری هنر اختصاص دهند، زیرا هنر علاوه بر درآمد، آرامش و اعتمادبهنفس نیز به همراه میآورد.
صنایع دستی را در یک جمله تعریف کنید.
صنایع دستی، تجلی خلاقیت انسان و حافظ هویت، فرهنگ و ارزشهای یک ملت است.
و گلیم در یک جمله؟
گلیم یعنی آرامش، خلاقیت، عشق، هنر و زیبایی.
آرزوی شما برای آینده صنایع دستی ایران چیست؟
امیدوارم روزی برسد که هیچ هنرمندی دغدغه مالی نداشته باشد و صنایع دستی ایران بتواند جایگاه واقعی و شایسته خود را در جهان به دست آورد.
ارسال نظرات