تازه ها
چین با «بازآموزی مهارتی» به جنگ بیکاری فارغالتحصیلان رفت
همزمان با ورود رکوردشکن ۱۲.۷ میلیون فارغالتحصیل دانشگاهی به بازار کار، دولت چین برنامهای گسترده برای بازآموزی مهارتمحور جوانان آغاز کرده است؛ طرحی که با تمرکز بر حوزههایی مانند هوش مصنوعی، نیمههادیها، رباتیک و تولید پیشرفته، میکوشد شکاف میان آموزش دانشگاهی و نیازهای بازار کار را کاهش دهد، هرچند کارشناسان معتقدند ریشه بحران اشتغال جوانان بیش از آنکه مهارتی باشد، ساختاری است.
به گزارش بازارکار به نقل از خبرگزاری آنا، در سراسر چین، شهرها و استانها برنامههای «کلاسهای فنی» را با هدف بهبود اشتغال جوانان ارائه میدهند. این ابتکارات که با حمایت گسترده دولتهای محلی همراه هستند، معمولاً آموزش فنیوحرفهای را با کارآموزی و فرصتهای شغلی در صنایع راهبردی ترکیب میکنند.
مقامات محلی پکن، گوانگدونگ، ژجیانگ و آنهویی، به همراه مؤسسات فنیوحرفهای، اخیراً طیفی از برنامههای آموزشی تماموقت و دورههای مهارتی کوتاهمدت یارانهای راهاندازی کردهاند.
بسیاری از این برنامهها برای هدایت فارغالتحصیلان به بخشهای مورد اولویت دولت طراحی شدهاند؛ از جمله مدارهای یکپارچه، هوش مصنوعی، تولید پیشرفته و صنایع هوافضا.
برخی برنامهها نخستین نتایج خود را گزارش میدهند
در پکن، اولین دوره آزمایشی کلاس فنی در فناوری مدارهای یکپارچه که سال گذشته آغاز شد، پس از کسب مدارک فنی ارشد، آماده شروع کارآموزی در شرکتهای کلیدی زنجیره تأمین نیمههادی در ماه جولای است.
بر پایه این ابتکار، شهر پکن همچنین برنامه جدیدی با عنوان «طرح اعطای گواهینامه به دانشجویان دانشگاهی» را در این ماه معرفی کرده که ۱۰۰ پروژه گواهینامه کوتاهمدت ارائه میدهد.
این طرح به دانشجویان امکان میدهد از طریق کلاسهای عصرانه و آخر هفته، در حوزههایی مانند آموزش هوش مصنوعی و مرمت آثار فرهنگی، مدارک خُرد کسب کنند؛ انعطافی بیشتر از برنامههای تماموقت.
شش کلاس فنی تماموقت جدید نیز در حال جذب دانشجو در رشتههای تولید هوشمند، بیوداروسازی، عملیات رسانهای همهجانبه و خودروهای با انرژی نو هستند.
این برنامههای دوساله یک سال آموزش و یک سال کارآموزی را ترکیب میکنند و علاوه بر ارجاع شغلی، هم مدارک تحصیلی و هم گواهینامههای مهارت حرفهای اعطا میکنند. هرچند دانشجویان پس از اتمام دوره مدرک دانشگاهی دریافت نمیکنند، اما دیپلم مدرسه فنیوحرفهای و گواهینامه سطح مهارت حرفهای متناظر را به دست میآورند.
رکورد تعداد فارغالتحصیلان
مقامات در زمانی این بازآموزی حرفهای را ترویج میدهند که انتظار میرود رکورد ۱۲.۷ میلیون دانشجو تحصیلات دانشگاهی خود را به پایان برسانند.
در آوریل، نرخ بیکاری شهری در میان جوانان ۱۶ تا ۲۴ ساله (به استثنای دانشجویان) به ۱۶.۳ درصد کاهش یافت که نسبت به مارس ۰.۶ واحد درصد کمتر است.
اما با وجود این بهبود، بیکاری جوانان همچنان بیش از سه برابر نرخ کلی بیکاری شهری یعنی ۵.۲ درصد است که چالشهای پیوسته پیش روی جویندگان کار جوان را نشان میدهد.
همزمان، تحلیلگران به کاهش بازده تحصیلات تکمیلی سنتی اشاره کردهاند. در این بستر، شمار بیشتری به آموزش مهارتمحور روی آوردهاند تا شانس استخدام خود را بهبود بخشند.
با این حال، برخی پژوهشگران هشدار میدهند که ارتقای مهارت فارغالتحصیلان بهتنهایی ممکن است برای رفع چالشهای کنونی کافی نباشد. به گفته پروفسور فوتائو هوانگ از مؤسسه تحقیقات آموزش عالی دانشگاه هیروشیما در ژاپن، ریشه مشکلات اشتغال جوانان عمیقتر است: «به نظر من، گسترش آموزش فنیوحرفهای و مهارتآموزی ممکن است با ارائه مهارتهای عملی و دیجیتالی بیشتر، قابلیت استخدام کوتاهمدت برخی فارغالتحصیلان را بهبود بخشد. با این حال، تأثیر کلی آن احتمالاً محدود خواهد بود؛ زیرا چالش اشتغال فارغالتحصیلان در چین بهطور فزایندهای ساختاری است، نه صرفاً ناشی از کمبود مهارت.»
شواهد پژوهشی
شواهد بیشتر از مطالعه جدیدی است که ماه گذشته در مجله «China Economic Review» منتشر شد. پژوهشگران دانشگاه کلمبیا و دانشگاه شیان جیائوتونگ چین دریافتند که چالشهای اشتغال فارغالتحصیلان عمدتاً «ریشه در عدم تعادل ساختاری» میان رشد سریع عرضه نیروی کار تحصیلکرده و رشد کندتر فرصتهای شغلی مهارتبالا دارد.
این مطالعه همچنین به گسستی فزاینده میان مدارک تحصیلی و تقاضای بازار کار اشاره میکند. بهطور قابل توجهی، پژوهشگران دریافتند که هم دارندگان مدرک کارشناسی و هم کارشناسی ارشد، بیشتر از کارفرمایان برای مشاغلی که سطح تحصیلی پایینتری میطلبند فراخوانده میشوند تا مشاغلی که رسماً با سطح تحصیلی آنها مطابقت دارد. این نشان میدهد بسیاری از فارغالتحصیلان بهطور فزایندهای برای مشاغلی رقابت میکنند که سنتاً توسط کارگران با صلاحیت پایینتر اشغال میشد.
این گسست همچنین در کاهش شتابان تعداد شرکتکنندگان در آزمون گائوکائو (آزمون ورودی دانشگاه) منعکس میشود؛ چرا که افراد بیشتری تصمیم میگیرند گرفتن مدرک دانشگاهی در شرایط رقابت شدید فارغالتحصیلان ارزشش را ندارد. امسال ۴۵۰ هزار نفر کمتر نسبت به سال گذشته در گائوکائو شرکت کردند؛ کاهشی بسیار تندتر از افت ۷۰ هزار نفری سال قبل.
چشمانداز بلندمدت
در بلندمدت، انتظار میرود تعداد جوانان ورودی به بازار کار چین همچنان در حال افزایش باشد. بر اساس تحلیل اخیر پروفسور فان وی از دانشکده اقتصاد کار دانشگاه اقتصاد و تجارت پایتخت، گروه سنی ۱۶ تا ۲۴ ساله پیشبینی میشود بین سالهای ۲۰۳۱ تا ۲۰۳۲ به اوج ۱۵۹ میلیون نفر، یعنی ۱۱.۴۹ درصد از کل جمعیت چین، برسد.
دادههای شغلی نشان میدهد بیشترین تقاضا برای فارغالتحصیلان در بخشهایی است که با اولویتهای صنعتی و راهبردی چین همسو هستند. در پنج ماه نخست سال ۲۰۲۶، آگهیهای شغلی برای فارغالتحصیلان تازه در پلتفرم استخدام ژائوپین بیشترین رشد را در حوزههای رباتیک، مواد جدید، اپتوالکترونیک، هوافضا و کشتیسازی، قطعات خودرو و هوش مصنوعی داشتند.
همزمان، بخشهای سنتی مانند صنعت اینترنت، خردهفروشی و کالاهای مصرفی همچنان بزرگترین سهم را در تقاضای کلی استخدام فارغالتحصیلان دارند.
رباتهای انساننما و هوش مصنوعی مجسم
فشار دولت برای بازآموزی با این اولویتها پیوند تنگاتنگی دارد. هفته گذشته پکن اعلام کرد تا پایان سال بیش از ۱۰ هزار ربات انساننما را در محیطهای تجاری بهکار میگیرد، در حالی که مقامات مرکزی از دولتهای محلی و بنگاههای دولتی خواستهاند پذیرش هوش مصنوعی مجسم را در تولید، لجستیک، خردهفروشی و مراقبتهای بهداشتی تسریع کنند.
بسیاری از برنامههای کلاس فنی حول این بخشهای نوظهور طراحی شدهاند؛ برای نمونه، دورههای فناوری تولید هوشمند دانشجویان را برای موقعیتهایی مانند اپراتور سیستمهای ربات صنعتی و تکنسین مونتاژ پیشرفته آماده میکنند.
تغییر گستردهتر در آموزش عالی
این تحول حرفهای در کنار تلاشهای گستردهتر برای بازشکلدهی آموزش عالی در جریان است. دانشگاههای چین برای سال ۲۰۲۶ تعداد ۳۸ رشته کارشناسی جدید معرفی کردهاند که بسیاری از آنها بر فناوریهای راهبردی از جمله هوش مصنوعی مجسم، مهندسی فرآیند و تجهیزات نیمههادی و مدیریت اقتصاد ارتفاع پایین متمرکزند.
همزمان، وزارت آموزش فرآیند تأیید تسریعشدهای برای برنامههای مرتبط با اولویتهای فوری ملی ایجاد کرده است.
بین سالهای ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، دانشگاهها بیش از ۱۰ هزار رشته جدید افزودند و بیش از ۱۲ هزار رشته دیگر را به حالت تعلیق درآوردند یا حذف کردند تا آموزش دانشگاهی را با تقاضای بازار کار همسوتر سازند.
آموزش فنیوحرفهای اکنون به عنوان بخش محوری پاسخ پکن به چالشهای اشتغال جوانان تلقی میشود و سیاستگذاران قصد دارند جایگاه آن را به سطحی نزدیکتر به آموزش عالی سنتی ارتقا دهند.
در طول دههها، آموزش فنیوحرفهای در چین به عنوان مسیر دوم برای دانشآموزانی که نتوانسته بودند وارد دانشگاه شوند دیده میشد. اکنون سیاستگذاران با ایجاد دانشگاههای فنیوحرفهای مدرکده که آموزش دانشگاهی را با آموزش عملی ترکیب میکنند، در تلاشند این تصویر را تغییر دهند. از سال ۲۰۱۹، تعداد مؤسسات فنیوحرفهای کارشناسی در سراسر کشور از ۱۰۰ فراتر رفته، دهها دانشگاه معمولی نیز برنامههای کارشناسی فنیوحرفهای معرفی کردهاند.
ارسال نظرات