تازه ها
در هشتمین نشست شورای راهبری فناوری کوانتوم و با حضور معاون علمی رئیسجمهور تشریح شد؛
راهاندازی رشته «مهندسی کوانتوم» تا افتتاح آزمایشگاههای مرجع ملی تا پایان ۱۴۰۵
معاون علمی رئیسجمهور و دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی در هشتمین نشست شورای راهبری فناوری کوانتوم، از تغییر رویکرد کشور به سمت «حکمرانی، بازارسازی و استانداردسازی» در این فناوری نوظهور خبر دادند. بر اساس نقشه راه جدید، علاوه بر راهاندازی آزمایشگاههای مرجع ملی و استاندارد تا پایان سال ۱۴۰۵، درخواست ایجاد رشته «مهندسی کوانتوم» در دانشگاهها برای رفع گلوگاه نیروی انسانی در دستور کار قرار گرفته است. تمرکز بر ارتباطات و رمزنگاری کوانتومی و جلوگیری از موازیکاری، از دیگر محورهای راهبردی این نشست بود.
به گزارش بازارکار، فناوری کوانتوم که روزگار تنها در کتابهای پیشرفته فیزیک و آزمایشگاههای محدود دانشگاهی تعریف میشد، اکنون به یکی از پیشرانهای اصلی «اقتصاد دانشبنیان» و امنیت ملی تبدیل شده است. هشتمین نشست شورای راهبری کوانتوم که با حضور حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان رئیسجمهور و حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی برگزار شد، نشان داد که سیاستگذاران کشور قصد دارند این فناوری را از فاز صرفاً پژوهشی خارج کرده و به یک «صنعت و بازار پایدار» تبدیل کنند.
در این نشست که وحید جاننثاری، سرپرست دبیری ستاد توسعه اقتصاد دانشبنیان کوانتوم، لیزر و فوتونیک نیز حضور داشت، نقشه راه جدید کشور برای عبور از چالشهای نیروی انسانی، ایجاد زیرساختهای فیزیکی و حکمرانی بر این فناوری نوظهور ترسیم شد.
گلوگاه نیروی انسانی با «مهندسی کوانتوم» شکسته میشود
یکی از چالشهای همیشگی فناوریهای عمیق (Deep Tech) در ایران، کمبود نیروی انسانی متخصص و کارآمد است. حسین افشین در این نشست با اشاره به این محدودیتها اظهار کرد: «یکی از مهمترین چالشهای کشور، محدود بودن نیروی انسانی متخصص در حوزه کوانتوم است. برای رفع این مسئله باید از ظرفیت دانشگاهها و اعضای هیئت علمی به صورت هدفمند حمایت شود.».
اما فراتر از حمایتهای معمول، یک مطالبه راهبردی نیز در این نشست مطرح شد. حجتالاسلام خسروپناه با تاکید بر اینکه توسعه این حوزه بدون تربیت نیروی متخصص امکانپذیر نیست، مستقیماً به وزارت علوم اشاره کرد و گفت: «در کنار رشته فیزیک کوانتوم، باید رشته "مهندسی کوانتوم" نیز هرچه سریعتر در دانشگاههای کشور راهاندازی شود. برنامه آموزشی این رشته تدوین شده و انتظار میرود معاونت آموزشی وزارت علوم روند تصویب و اجرای آن را تسریع کند.» این خبر برای فعالان بازار کار و دانشگاهی کشور حائز اهمیت است، زیرا نشان میدهد به زودی شاهد ورود نسل جدیدی از فارغالتحصیلان با مهارتهای مهندسی و کاربردی به بازار فناوری کوانتوم خواهیم بود.
پایان کار ادعاهای فاقد پشتوانه علمی با آزمایشگاههای مرجع
معاونت علمی بر این باور است که برای شکلگیری یک بازار سالم، وجود «خطکش و ترازوی استاندارد» ضروری است. افشین در این باره تصریح کرد: «وجود مراکز معتبر ارزیابی و استاندارد، از شکلگیری فناوریهای غیرواقعی و ادعاهای فاقد پشتوانه علمی جلوگیری کرده و مسیر توسعه محصولات دانشبنیان را هموار میکند.»
وحید جاننثاری نیز در تشریح این زیرساختها از تعریف «آزمایشگاه ملی» خبر داد و گفت: «این مجموعه شامل نانوفب (NanoFab) و آزمایشگاه مرجع تست و ارزیابی خواهد بود. نانوفب مأموریت دارد تجهیزات مورد نیاز پژوهشگران برای ساخت سامانههای کوانتومی را فراهم کند و آزمایشگاه مرجع نیز مسئولیت بررسی کیفیت، آزمون عملکرد و تدوین استانداردها را بر عهده خواهد داشت.»
افتتاح زیرساختهای کلیدی تا پایان ۱۴۰۵ سرپرست دبیری ستاد توسعه کوانتوم با اشاره به تقویم اجرایی این پروژههای ملی اعلام کرد: «در مرحله نخست، ایجاد آزمایشگاه استاندارد ارتباطات کوانتومی و مرجع زمان در دستور کار قرار گرفته است. پیشبینی میشود این دو زیرساخت حیاتی تا انتهای سال ۱۴۰۵ به بهرهبرداری برسند.» این یعنی شرکتهای دانشبنیان تا کمتر از یک سال دیگر، به زیرساختهای بومی برای تست و استانداردسازی محصولات خود دسترسی خواهند داشت.
حکمرانی کوانتومی؛ از رمزنگاری تا پرهیز از موازیکاری
دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی با ترسیم مفهوم «حکمرانی علم و فناوری»، بر لزوم اولویتبندی نیازهای واقعی کشور تاکید کرد. خسروپناه با اشاره به حساسیتهای امنیتی و زیرساختی، «ارتباطات و رمزنگاری کوانتومی» را از مهمترین نیازهای راهبردی کشور دانست و افزود: «تمرکز بر توسعه فناوریهای ارتباطات کوانتومی میتواند بسیاری از نیازهای امنیت سایاهی و زیرساختهای حیاتی کشور را پاسخ دهد.»
وی همچنین هشدار داد که شورای راهبری کوانتوم باید به عنوان قرارگاه هماهنگکننده، از اجرای طرحهای تکراری و موازیکاری جلوگیری کرده و منابع محدود کشور را به سمت پروژههای اثرگذار هدایت کند.
از آزمایشگاه تا بازار؛ کوانتوم در خدمت صنعت و معدن
حلقه مفقوده فناوریهای نوظهور در ایران، اتصال آنها به بازارهای هدف است. افشین با تاکید بر اینکه توسعه فناوری باید منجر به ایجاد بازار پایدار شود، گفت: «توسعه این فناوری در بخشهایی همچون ارتباطات، معدن، انرژی، صنعت، سلامت و سایر حوزههای راهبردی کشور در دست انجام است.»
به نظر میرسد معاونت علمی قصد دارد با ایجاد آزمایشگاههای مرجع، استانداردسازی محصولات و تربیت مهندسان کوانتوم، بستر را برای ورود شرکتهای دانشبنیان به بازارهای بزرگ صنعتی، معدنی و ارتباطی فراهم کند؛ بازاری که میتواند جهش بزرگی در اقتصاد دانشبنیان کشور ایجاد کند.
ارسال نظرات