تازه ها
در گفتوگو با دبیر انجمن صنفی مرغ گوشتی ایران عنوان شد؛
دو مانع بزرگ رونق صنعت مرغداری ایران/ مرغداران تولید با زیان را تجربه میکنند!
به گفته دبیر انجمن صنفی مرغ گوشتی زیان سنگین مرغداران، توقفهای مکرر صادرات و دخالت دولت در تعیین قیمت، مهمترین چالشهایی است که آینده صنعت مرغداری را با تهدید جدی روبهرو کرده است.
صنعت مرغداری ایران که یکی از مهمترین تامین کنندگان پروتئین مورد نیاز خانوارها به شمار میرود، در سالهای اخیر با مجموعهای از چالشهای اقتصادی، سیاستی و مدیریتی مواجه شده است. اگرچه تولید مرغ در کشور همچنان ادامه دارد، اما فعالان این صنعت معتقدند سودآوری تولید به شدت کاهش یافته و بسیاری از مرغداران با زیانهای سنگین روبهرو هستند.
مرغداران تولید با زیان را تجربه میکنند
پرویز فروغی، دبیرکل انجمن مرغ گوشتی ایران در گفتوگو با خبرنگار بازار با انتقاد از سیاستهای دولت در مدیریت بازار مرغ، گفت: تولیدکنندگان در شرایط فعلی نه تنها سودی از فعالیت خود نمیبرند، بلکه بخش قابل توجهی از سرمایه خود را نیز از دست میدهند.
این فعال صنعت مرغداری با اشاره به وضعیت اقتصادی واحدهای تولیدی گفت: صنعت مرغداری در سال جاری نیز مانند سالهای گذشته با چالشهای فراوان همراه بوده و اغلب مرغداران زیان دیدهاند. به این معنا که هزینه تمام شده تولید هر کیلوگرم مرغ زنده در شرایط فعلی حدود ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تومان است، اما مرغداران ناچارند محصول خود را با قیمت حدود ۱۹۵ تا ۲۰۰ هزار تومان به فروش برسانند؛ موضوعی که به معنای زیان حدود ۵۰ تا ۷۰ هزار تومانی برای هر کیلوگرم مرغ تولیدی است.
به گفته وی، ادامه این وضعیت موجب شده بسیاری از تولیدکنندگان توان مالی خود را از دست بدهند و ادامه فعالیت برای آنها با دشواری همراه شود.
چرا مصرف کننده گران میخرد؟
در حالی که مرغداران از فروش محصول خود با قیمت پایین و زیان دهی سخن میگویند، مصرف کنندگان نیز همچنان مرغ را با قیمتهایی در حدود ۲۹۰ تا ۳۰۰ هزار تومان از بازار خریداری میکنند؛ موضوعی که پرسشهای فراوانی درباره عملکرد زنجیره توزیع ایجاد کرده است. این فعال بخش مرغداری معتقد است: اختلاف قابل توجه قیمت میان مرغداری و بازار مصرف، ارتباطی با تولیدکنندگان ندارد و بخش عمده این فاصله قیمتی در حلقههای بعدی زنجیره شکل میگیرد.
وی گفت: زمانی که مرغ زنده با قیمت حدود ۲۰۰ هزار تومان از مرغدار خریداری میشود، مشخص نیست بر چه اساسی همان محصول با اختلاف نزدیک به ۱۰۰ هزار تومان به دست مصرف کننده میرسد.
نظارتها تنها بر تولیدکننده متمرکز شده است
این فعال صنعت مرغداری با انتقاد از شیوه نظارت بر بازار افزود: بخش عمده نظارت دستگاههای مسئول بر تولیدکنندگان و مرغ زنده متمرکز شده، در حالی که سایر بخشهای زنجیره تولید و توزیع کمتر مورد بررسی قرار میگیرند.
وی به نوسانات قیمت جوجه یک روزه نیز اشاره کرد و گفت: در مقاطعی قیمت جوجه به بیش از ۱۴۰ تا ۱۵۰ هزار تومان رسید، اما در همان زمان قیمت مرغ متناسب با افزایش هزینههای تولید اصلاح نشد و فشار اصلی بر دوش تولیدکنندگان باقی ماند.
به اعتقاد این فعال صنفی، اگر قرار است نظارت بر بازار انجام شود، باید همه حلقههای زنجیره تولید، تامین نهاده، جوجه، کشتارگاه، توزیع و خرده فروشی به یک اندازه مورد ارزیابی قرار گیرند، نه اینکه تنها مرغداران تحت فشار باشند.
قیمت گذاری دستوری؛ مهمترین چالش صنعت مرغداری
عضو اتحادیه مرغداران قیمت گذاری دستوری را یکی از مهمترین عوامل زیان دهی این صنعت دانست و تاکید کرد: زمانی که قیمت نهاده ها، حمل و نقل، انرژی، دستمزد و سایر هزینههای تولید آزادانه افزایش پیدا میکند، تعیین قیمت نهایی مرغ به صورت دستوری، هیچ توجیه اقتصادی ندارد.
وی افزود: قیمت گذاری دستوری باعث شده تولیدکنندگان نتوانند متناسب با هزینههای واقعی خود محصول را عرضه کنند و همین موضوع سرمایه گذاری در این صنعت را با تردید جدی روبهرو کرده است. ادامه این روند نه تنها انگیزه تولید را کاهش میدهد، بلکه میتواند امنیت تولید داخلی را نیز در سالهای آینده تحت تاثیر قرار دهد.
صادرات مقطعی و از دست رفتن بازارهای خارجی
فروغی همچنین با انتقاد از نبود یک سیاست پایدار برای صادرات مرغ بود، گفت: صادرات محصولات کشاورزی و دامی زمانی موفق خواهد بود که بازارهای هدف نسبت به تامین مستمر کالا اطمینان داشته باشند، اما تصمیمهای مقطعی و ممنوعیتهای ناگهانی، این اعتماد را از بین برده است.
وی اظهار کرد: در حال حاضر بازارهای صادراتی مرغ ایران عمدتاً به کشورهایی مانند عراق و افغانستان محدود شده است، اما حتی این بازارها نیز به دلیل تغییر مداوم سیاستهای صادراتی، ثبات لازم را ندارند.
این فعال صنعت مرغداری گفت: صادرکنندگان زمانی که موفق به عقد قرارداد با مشتریان خارجی میشوند، ناگهان با ممنوعیت صادرات روبهرو میشوند. در نتیجه طرف خارجی که برای تامین نیاز بازار خود برنامه ریزی کرده، دیگر به تولیدکنندگان ایرانی اعتماد نمیکند و به سراغ تامین کنندگان سایر کشورها میرود. این در شرایطی است که تجارت بین المللی بر پایه اعتماد شکل میگیرد و تصمیمهای ناگهانی، اعتبار صادرکنندگان ایرانی را در بازارهای منطقهای کاهش میدهد.
ایران ظرفیت تبدیل شدن به صادرکننده بزرگ مرغ منطقه را دارد
دبیرکل انجمن مرغداران گوشتی ایران همچنین معتقد است: ایران از نظر ظرفیت تولید، توان تبدیل شدن به یکی از صادر کنندگان مهم مرغ در منطقه را دارد، اما نبود برنامه ریزی منسجم مانع استفاده از این ظرفیت شده است.
وی گفت: پیشنهادهایی نیز به وزارت جهاد کشاورزی ارائه شده تا ساز و کاری طراحی شود که صادرات به صورت مستمر ادامه داشته باشد و در مواقعی که بازار داخلی با کمبود روبهرو میشود، از طریق واردات محدود، تعادل بازار حفظ شود.
به گفته وی، چنین سیاستی هم از زیان تولیدکنندگان جلوگیری میکند و هم مانع افزایش شدید قیمت برای مصرف کنندگان خواهد شد.
امروز ورود به صنعت مرغداری بیشتر شبیه قمار با سرمایه است، زیرا تولیدکننده نمیداند در پایان دوره تولید سود خواهد کرد یا زیان و لذا بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل همین شرایط از توسعه واحدهای خود صرف نظر کردهاند و برخی نیز فعالیت خود را متوقف کردهاند
این فعال صنفی، شرایط فعلی سرمایه گذاری در صنعت مرغداری را نگران کننده توصیف کرد و گفت: امروز ورود به صنعت مرغداری بیشتر شبیه قمار با سرمایه است، زیرا تولیدکننده نمیداند در پایان دوره تولید سود خواهد کرد یا زیان.
وی افزود: افزایش هزینههای تولید، نبود ثبات در قیمت ها، تغییر مداوم سیاستهای دولت و نبود چشم انداز روشن اقتصادی، ریسک سرمایه گذاری را به شدت افزایش داده است. بسیاری از تولیدکنندگان به دلیل همین شرایط از توسعه واحدهای خود صرف نظر کردهاند و برخی نیز فعالیت خود را متوقف کردهاند.
کاهش ظرفیت تولید در بسیاری از مرغداریها
فروغی همچنین با اشاره به وضعیت واحدهای تولیدی در مناطق مختلف کشور گفت: بسیاری از مرغداریها به ویژه در مناطق گرمسیر، به دلیل افزایش هزینهها و شرایط اقلیمی، دیگر با ظرفیت کامل فعالیت نمیکنند.
وی توضیح داد: برخی واحدها تنها با یک سوم یا نیمی از ظرفیت واقعی خود جوجه ریزی میکنند و تعدادی از مرغداران نیز به دلیل زیانهای انباشته، از چرخه تولید خارج شدهاند.
کارشناسان معتقدند کاهش ظرفیت تولید در بلندمدت میتواند بر میزان عرضه داخلی اثر بگذارد و در صورت نبود برنامه ریزی مناسب، نوسانات قیمتی بیشتری را در بازار ایجاد کند.
کاهش دخالت دولت؛ مهمترین مطالبه مرغداران
این فعال صنعت مرغداری مهمترین خواسته تولیدکنندگان از دولت را کاهش مداخلات در بازار عنوان کرد.
وی گفت: اگر دولت قصد حمایت از تولید را دارد، بهترین اقدام این است که اجازه دهد بازار بر اساس عرضه و تقاضا فعالیت کند و از دخالت مستقیم در قیمت گذاری پرهیز شود.
به گفته وی، زمانی که نهادههای تولید با قیمت آزاد در اختیار مرغدار قرار میگیرد، تعیین دستوری قیمت فروش محصول، منطق اقتصادی ندارد و تنها زیان بیشتری به تولیدکننده تحمیل میکند.
وی تاکید کرد: اگر دولت قصد ادامه سیاست قیمت گذاری را دارد، باید نهادههای تولید را نیز با قیمت یارانهای و متناسب با قیمت مصوب در اختیار تولیدکنندگان قرار دهد؛ در غیر این صورت، آزادسازی قیمتها منطقیتر خواهد بود.
حذف ارز ترجیحی و افزایش فشار بر تولید
دبیرکانون انجمن صنفی مرغ گوشتی ایران همچنین به حذف ارز ترجیحی اشاره کرد و گفت: فعالان این صنعت بارها نسبت به آثار اجرای ناگهانی این سیاست هشدار داده بودند، اما این هشدارها مورد توجه قرار نگرفت. با این وجود حذف یکباره ارز ترجیحی، هزینه تولید را به شدت افزایش داد و فشار مضاعفی بر واحدهای مرغداری وارد کرد؛ فشاری که آثار آن همچنان در بازار و وضعیت مالی تولیدکنندگان مشاهده میشود.
قیمت گذاری دستوری؛ مهمترین مانع تعادل بازار
این فعال صنفی، قیمت گذاری دستوری را ریشه بخش قابل توجهی از مشکلات صنعت مرغداری دانست و گفت: زمانی که قیمت ذرت، کنجاله سویا، دارو، واکسن، حمل و نقل، انرژی و سایر نهادههای تولید بر اساس قیمتهای واقعی بازار تعیین میشود، تعیین دستوری قیمت مرغ نه تنها کمکی به تولید نمیکند، بلکه تولیدکننده را با زیان بیشتری روبهرو میسازد.
وی تاکید کرد: اگر دولت قصد دارد قیمت مرغ را تعیین کند، باید نهادههای تولید را نیز با همان مبنا و با قیمت یارانهای در اختیار مرغداران قرار دهد. در غیر این صورت، بهتر است بازار بر اساس مکانیزم عرضه و تقاضا فعالیت کند.
به اعتقاد این فعال صنفی، فاصله گرفتن از سازوکارهای اقتصادی موجب شده است نه تولیدکننده از فعالیت خود رضایت داشته باشد و نه مصرف کننده احساس کند کالا را با قیمت مناسب خریداری میکند.
اشتباهات مدیریتی در بازار مرغ
وی در پاسخ به این پرسش که مهمترین اشتباه دولتها در مدیریت بازار مرغ چه بوده است، به چند محور اصلی اشاره کرد و گفت: اول، مداخله مستقیم در قیمت گذاری که تعادل طبیعی بازار را بر هم زده است. دوم، ممنوعیتهای مقطعی صادرات که موجب از دست رفتن بازارهای خارجی و کاهش اعتماد خریداران بین المللی شده است. سوم، تصمیم گیریهای ناگهانی و نبود سیاستهای پایدار که امکان برنامه ریزی بلندمدت را از تولیدکنندگان سلب کرده است.
وی افزود: به این ترتیب مجموعه این عوامل باعث شده است صنعت مرغداری در سالهای اخیر با نوسانات شدید روبهرو شود و بسیاری از تولیدکنندگان نتوانند برای آینده واحدهای تولیدی خود برنامه ریزی کنند.
کاهش مصرف مرغ؛ زنگ خطری برای بازار
فروغی همچنین با اشاره به کاهش قدرت خرید خانوارها اظهار کرد: سرانه مصرف مرغ در کشور که در سالهای گذشته حدود ۳۰ کیلوگرم بود، اکنون به حدود ۲۰ تا ۲۱ کیلوگرم در سال کاهش یافته است. این کاهش مصرف علاوه بر فشار اقتصادی بر خانوارها، موجب کاهش تقاضا در بازار نیز شده و در نهایت بر درآمد تولیدکنندگان اثر منفی گذاشته است.
وی همچنین اعلام کرد: تولید سالانه گوشت مرغ کشور حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تن برآورد میشود؛ ظرفیتی که در صورت مدیریت صحیح بازار، میتواند علاوه بر تامین نیاز داخلی، زمینه افزایش صادرات را نیز فراهم کند.
راه برون رفت از بحران
این فعال صنعت مرغداری معتقد است: مهمترین راهکار برای خروج از شرایط کنونی، «کاهش مداخلات غیرضروری دولت، ایجاد ثبات در سیاستهای صادراتی، اصلاح نظام قیمت گذاری و حمایت هدفمند از تولیدکنندگان» است.
وی تاکید کرد: بازار زمانی به تعادل میرسد که تولیدکننده بتواند بر اساس هزینههای واقعی تولید فعالیت کند و در مقابل، مصرف کننده نیز از طریق سیاستهای حمایتی مستقیم دولت، نه از محل زیان تولیدکننده، مورد حمایت قرار گیرد.
یاسمن بلوردی؛ گروه کشاورزی:تحلیل بازار
ارسال نظرات