نظام نوین تأمین اجتماعی باید خود را با آینده بازار کار بازتعریف کند

به گزارش بازارکار از روابط عمومی مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، سومین نشست از سلسله‌نشست‌های «نظام نوین تأمین اجتماعی؛ چیستی، چرایی و چگونگی» با موضوع «آسیب‌شناسی صندوق‌های بیمه‌ای (۲)» و با حضور مهدی کرباسیان، مدیرعامل اسبق سازمان تأمین اجتماعی و ابراهیم صادقی‌فر، رئیس مؤسسه کار و تأمین اجتماعی برگزار شد.

ابراهیم صادقی‌فر در این نشست با اشاره به ابعاد مختلف ناترازی صندوق‌های بیمه‌ای، اظهار کرد: بخشی از مسائلی که امروز صندوق‌ها با آن مواجه‌اند، ناشی از متغیر‌هایی است که خارج از کنترل مستقیم آنها قرار دارند. تحولات جمعیتی، افزایش امید به زندگی، وضعیت بازار کار، گسترش اشتغال غیررسمی، شرایط اقتصادی، قواعد بازنشستگی و برخی تصمیمات سیاستی از جمله عواملی هستند که در شکل‌گیری شرایط فعلی نقش داشته‌اند.

وی با تأکید بر اینکه پایداری صندوق‌های بیمه‌ای را نمی‌توان صرفاً از درون خود صندوق‌ها مورد بررسی قرار داد، افزود: صندوق‌های بیمه‌ای در تعامل مستقیم با بازار کار، اقتصاد کلان، سیاست‌های اجتماعی و تصمیمات دستگاه‌های مختلف قرار دارند؛ ازاین‌رو، اصلاح آنها نیازمند نگاهی فرابخشی و هماهنگی میان مجموعه سیاست‌گذاران است.

اشتغال غیررسمی؛ یکی از چالش‌های اصلی تأمین اجتماعی

رئیس مؤسسه کار و تأمین اجتماعی، گسترش اشتغال غیررسمی را یکی از مهم‌ترین موضوعاتی دانست که باید در طراحی نظام نوین تأمین اجتماعی مورد توجه قرار گیرد و خاطرنشان کرد: بخش قابل توجهی از افرادی که امروز در اقتصاد فعالیت می‌کنند، در قالب‌های سنتی رابطه کارگر و کارفرما نمی‌گنجند و نظام بیمه‌ای باید بتواند برای جذب و پوشش این گروه‌ها سازوکار‌های تازه‌ای طراحی کند.

وی با اشاره به تغییر الگو‌های اشتغال در نسل‌های جدید، تصریح کرد: بازار کار امروز با گذشته متفاوت شده است. اشکال جدید کار، فعالیت‌های مستقل، مشاغل منعطف و نسل جدید نیروی کار، الزامات متفاوتی را پیش روی سیاست‌گذار قرار داده‌اند و نمی‌توان صرفاً با قواعدی که برای بازار کار سنتی طراحی شده‌اند، به این تحولات پاسخ داد.

صادقی‌فر ادامه داد: نظام تأمین اجتماعی باید به این گروه‌ها به چشم بخشی از بازار بالقوه خود نگاه کند و به جای آنکه منتظر ورود آنها به قالب‌های سنتی اشتغال باشد، ابزار‌هایی برای جذب، حفظ و گسترش پوشش بیمه‌ای آنان ایجاد کند.

ضرورت احیای اصل سه‌جانبه‌گرایی

وی در بخش دیگری از سخنان خود با تأکید بر اهمیت اصل سه‌جانبه‌گرایی در نظام تأمین اجتماعی، اظهار کرد: یکی از موضوعاتی که باید مجدداً مورد توجه قرار گیرد، نقش واقعی دولت، کارگران و کارفرمایان در تصمیم‌گیری‌های مرتبط با تأمین اجتماعی است. تمرکز بیش از حد تصمیم‌گیری و کمرنگ‌شدن مشارکت ذی‌نفعان می‌تواند کارآمدی و پذیرش سیاست‌های بیمه‌ای را تحت تأثیر قرار دهد.

رئیس مؤسسه کار و تأمین اجتماعی با اشاره به ضرورت هماهنگی سیاستی میان دستگاه‌های مختلف افزود: سیاست‌های بازار کار، بیمه‌ای، بازنشستگی و حمایت اجتماعی نباید به صورت جزیره‌ای طراحی شوند؛ چراکه پیامد هر تصمیم در یک حوزه می‌تواند مستقیماً بر منابع و مصارف صندوق‌های بیمه‌ای اثرگذار باشد.

قوانین موجود باید با اشکال جدید کار تطبیق پیدا کنند

صادقی‌فر با اشاره به ظهور شیوه‌ها و روابط جدید کاری خاطرنشان کرد: امروز اشکالی از اشتغال در حال گسترش است که در زمان تدوین بسیاری از قوانین کار و تأمین اجتماعی اساساً وجود نداشتند. برای بخش‌هایی از این بازار هنوز قواعد روشن و متناسبی در قوانین کار و تأمین اجتماعی تعریف نشده است و همین مسئله ضرورت بازنگری در ساختار‌های موجود را نشان می‌دهد.

وی با بیان اینکه نظام نوین تأمین اجتماعی باید از نگاه صرفاً معطوف به مسائل فعلی عبور کند، گفت: این نظام باید بتواند خود را برای آینده آماده کند و تحولات بازار کار، فناوری، جمعیت و الگو‌های جدید اشتغال را در طراحی سیاست‌ها مدنظر قرار دهد.

تأمین اجتماعی بدون اقتصاد و بازار کار پایدار نمی‌ماند

رئیس مؤسسه کار و تأمین اجتماعی با تأکید بر پیوند عمیق میان وضعیت اقتصاد و پایداری نظام تأمین اجتماعی اظهار کرد: نمی‌توان مسئله تأمین اجتماعی را مستقل از تولید، اشتغال و درآمد بررسی کرد. حمایت اجتماعی مأموریت اصلی این نظام است، اما تحقق پایدار آن مستلزم وجود منابع درآمدی و یک بازار کار پویا و فراگیر است.

وی افزود: هنگامی که اقتصاد و بازار کار با مشکل مواجه باشند، آثار آن مستقیماً در منابع صندوق‌های بیمه‌ای نمایان می‌شود. بنابراین، طراحی نظام نوین تأمین اجتماعی باید در کنار اصلاحات بیمه‌ای، به سیاست‌های اشتغال، تولید و افزایش مشارکت در بازار کار نیز توجه جدی داشته باشد.

صادقی‌فر در پایان تأکید کرد: آینده نظام تأمین اجتماعی نیازمند عبور از رویکرد‌های مقطعی و حرکت به سمت سیاست‌گذاری داده‌محور، هماهنگ و آینده‌نگر است؛ رویکردی که ضمن حفظ مأموریت حمایتی نظام، بتواند خود را با تغییرات اقتصادی، اجتماعی و تحولات بازار کار تطبیق دهد.

سومین نشست «آسیب‌شناسی صندوق‌های بیمه‌ای (۲)» از سلسله‌نشست‌های «نظام نوین تأمین اجتماعی؛ چیستی، چرایی و چگونگی» با سخنرانی مهدی کرباسیان و ابراهیم صادقی‌فر و با دبیری علمی فرشید یزدانی برگزار شد.