بورس نخبگان، آموزش دانشگاه را متحول می‌کند / هوش مصنوعی را به فرصت تبدیل کنیم

به گزارش بازارکار از روابط‌عمومی دانشگاه تهران، در آئین اختتامیه سیزدهمین جشنواره آموزش دانشگاه تهران، که ۱۳ مهرماه در تالار علامه امینی دانشگاه برگزار شد، رئیس دانشگاه تهران در سخنان خود ضمن تبریک به استادان برگزیده گفت: «ما معتقدیم همه استادان دانشگاه تهران جایگاهی در شأن و اندازه این دانشگاه دارند».

هوش مصنوعی؛ چالشی که باید به فرصت تبدیل شود

وی با بیان اینکه هوش مصنوعی چالشی است که همه را درگیر کرده است، افزود: «می‌توانیم این چالش را به فرصت تبدیل کنیم و به بهترین شکل ممکن از آن بهره ببریم».

رئیس دانشگاه تهران با اشاره به تسلط دانشجویان به ابزار‌های هوش مصنوعی تاکید کرد: «با توجه به تسلط دانشجویان، ضروری است استادان نیز به این تکنیک مسلط باشند. البته اقداماتی در معاونت آموزشی دانشگاه و بخش‌های مربوطه انجام شده و آموزش‌های لازم به استادان ارائه شده است. بخش‌های مختلف دانشگاه از جمله آموزش و پژوهش نیز، دوره‌های مختلفی را برای آشنایی و تسلط استادان به این دانش جدید تدوین و اجرا کرده‌اند، اما با توجه به سرعت توسعه این دانش، سرعت بخشیدن به آشنایی و تسلط بر آن ضروری است».

وی با تاکید بر اهمیت این دانش در آینده بشر گفت: «ما نه قصد مقابله با این علم را داریم، نه ضرورتی برای مقابله وجود دارد و نه این مقابله فایده‌ای دارد؛ بنابراین تنها راه مواجهه با این دانش، آمادگی و تسلط بر آن است».

رئیس دانشگاه تهران تأکید کرد: «ما باید از این دانش هم در فرایند یادگیری و یاددهی و هم در ارزیابی‌ها استفاده کنیم. از این ظرفیت و فرصت می‌توانیم در ارزیابی‌های بهتر در دانشگاه بهره ببریم و به جای اینکه مغلوب هوش مصنوعی شویم، نشان دهیم که هوش انسان بر هوش مخلوق خودش برتری دارد».

نگرانی‌ها در حوزه ارزیابی آموزشی

رئیس دانشگاه تهران در بخش دیگری از سخنان خود، به نگرانی‌های حوزه آموزش اشاره کرد و گفت: «علاوه بر اینکه نتوانسته‌ایم از فرایند یادگیری و یاددهی هوش مصنوعی به خوبی بهره ببریم، متأسفانه در فرایند ارزیابی نیز مشکلاتی وجود دارد. به‌طوری که وقتی در کلاسی با ۶۰ تا ۷۰ دانشجو، نزدیک به ۹۰ درصد آنان نمره ۲۰ کسب می‌کنند، این جای نگرانی است؛ بنابراین باید ارزیابی استادان به گونه‌ای باشد که تمام جوانب درس و یک دوره زمانی مشخص را لحاظ کند».

رئیس دانشگاه تهران خطاب به برگزیدگان جشنواره امسال گفت: «شما باید الگو و نمونه باشید، به‌ویژه برای استادان جوانی که به‌عنوان همکار وارد دانشگاه می‌شوند، اما با فرایند‌های آموزشی دانشگاه آشنا نیستند و تجارب همکاری در دانشگاه را به این عزیزان منتقل کنید. همه ما باید تلاشمان در این جهت باشد که جایگاه و شأن دانشگاه خدشه‌دار نشود».

اولویت دانشگاه تهران توسعه کیفی است

رئیس دانشگاه تهران با تأکید بر اینکه تلاش ما در این دوره، توسعه کیفی دانشگاه تهران است، اظهار داشت: «دانشگاه تهران در این راستا برنامه‌ریزی‌های متعددی کرده و تمام برنامه‌های آموزشی، پژوهشی و معاونت‌های مختلف دانشگاه در راستای ارتقای کیفی دانشگاه و جایگاه ملی و بین‌المللی آن است».

نگرانی از تنزل جایگاه بین‌المللی

رئیس دانشگاه با ابراز نگرانی از جایگاه ملی و بین‌المللی دانشگاه گفت: «هرچند دانشگاه تهران همچنان جایگاه برتر ملی را دارد و در رتبه‌بندی بین‌المللی نیز در صدر دانشگاه‌های ایران قرار دارد، اما متأسفانه در ۱۰ سال اخیر جایگاه این دانشگاه در سطح بین‌المللی تنزل پیدا کرده است. این البته دلایل متعدد دارد. تحریم‌ها، عدم امکان ارتباط و تعامل بین‌المللی و مانند آن بسیار مهم‌اند، اما به هر حال تلاش خود ما نیز بسیار مؤثر است. زمانی رتبه‌های زیر ۳۰۰ و ۲۰۰ متعلق به دانشگاه تهران بود، اما هم‌اکنون در جایگاه ۴۰۰ تا ۵۰۰ هستیم و این مناسب شأن و جایگاه دانشگاه تهران نیست. اگر تلاش علمی را به طور جدّی پیگیری و برنامه‌ریزی نکنیم، ممکن است جایگاه دانشگاه دچار تنزل شود».

رئیس دانشگاه تهران همچنین از تدوین بسته‌هایی برای ارتقای جایگاه ملی و بین‌المللی دانشگاه خبر داد و افزود: «به زودی این بسته‌ها به اطلاع همکاران محترم استادان خواهد رسید».

نقش کیفیت ورودی‌ها در جایگاه دانشگاه

دکتر امید در بخش دیگری از سخنان خود، نقش ورودی‌های دانشگاه را در جایگاه ملی و بین‌المللی آن مؤثر دانست و اظهار داشت: «باید دانشجویان با کیفیت و با رتبه‌های پایین وارد دانشگاه شوند. در حال حاضر به دلیل قوانین موجود و نقل و انتقالات، دانشجویانی در یک کلاس داریم که اصلاً هم‌سطح نیستند و این یکی از مشکلات ما در دانشگاه است. به‌طور میانگین، تناسب جایگاه دانشگاه به دو عامل بستگی دارد: کیفیت ورودی‌های دانشگاه و اقداماتی که ما مسئولان باید انجام می‌دادیم و ندادیم؛ بنابراین هم باید در کیفیت ارتقای ورودی‌های دانشگاه بازنگری شود و هم اقدامات ضروری در این راستا صورت گیرد».

بورس نخبگان برای حمایت از ورودی‌های جدید

دکتر امید همچنین از اجرای بورس نخبگان برای حمایت از ورودی‌های جدید خبر داد و گفت: «به کمک برخی خیّرین، بورسی راه‌اندازی کرده‌ایم که دانشجویان نخبه‌ای که وارد دانشگاه می‌شوند، با دریافت این کمک‌ها بتوانند بدون دغدغه معیشت ادامه تحصیل دهند. باید از چنین ظرفیت‌هایی برای جذب نخبگان در دانشگاه استفاده کنیم تا کیفیت ورودی‌ها افزایش یابد و با اقداماتی که انجام می‌دهیم بتوانیم مسیر صعودی را به دانشگاه تهران بازگردانیم».

دکتر امید گفت: «همه ما مدیون این دانشگاه هستیم؛ چه کسانی که در اینجا تحصیل کرده‌ایم و چه کسانی که در اینجا فعالیت می‌کنند. همه ما به این دانشگاه و به بزرگانی که در این دانشگاه تحصیل و تدریس کرده‌اند و این دانشگاه را در سطح ملی و جهانی بلندآوازه کردند، مدیون هستیم. پیشتازی دانشگاه تهران برای دهه‌ها در سطح منطقه‌ای و ملی، مرهون این استادان است. امیدوارم ما نیز بتوانیم این دانشگاه را با کیفیت و جایگاه و شأن واقعی خود به نسل بعد از خود تحویل دهیم».

آمادگی دانشگاه برای حل مشکلات کشور

وی در بخش پایانی سخنان خود با بیان اینکه دانشگاه تهران برای حل مشکلات کشور به دولت اعلام آمادگی کرده است، گفت: «دولت به دانشگاه اعتماد کامل دارد و اعلام کرده است که مسائل خود را برای حل به دانشگاه تهران واگذار می‌کند. این همان جایگاه ارزشمند دانشگاه تهران است. باید همه تلاش کنیم، دانشگاه تهران را به جایگاه اصلی خود بازگردانیم و خواست رئیس‌جمهور محترم نیز محقق شود».

مسئولیت دانشگاه؛ فراتر از انتقال دانش

دکتر سمیه فدائی‌نژاد، معاون آموزش دانشگاه تهران نیز، در این مراسم با تأکید بر اینکه این جشنواره صرفاً مراسم تقدیر از چند استاد برگزیده نیست، گفت: «این جشنواره فرصتی است برای اینکه یک بار دیگر از خود بپرسیم هدف از آموزش در دانشگاه چیست و چگونه می‌توانیم آموزش دانشگاهی را به تجربه‌ای عمیق، اثرگذار، امیدآفرین و مسئله‌محور تبدیل کنیم؟».

معاون آموزش دانشگاه تهران با بیان اینکه دانشگاه تهران به‌عنوان دانشگاه مادر و نماد آموزش عالی کشور، مسئولیتی فراتر از ارائه دانش و انتقال اطلاعات بر عهده دارد، گفت: «باید انسان‌هایی تربیت کنیم که علاوه بر دانش تخصصی، قدرت اندیشیدن، پرسشگری، گفت‌و‌گو، خلاقیت، مسئولیت‌پذیری و توانایی حل مسائل پیچیده جامعه را داشته باشند. در حقیقت، آموزش زمانی معنا پیدا می‌کند که بتواند دانستن را به توانستن و توانستن را به مسئولیت‌پذیری پیوند بزند».

تحولات فناوری و تغییر ماهیت آموزش

دکتر فدایی‌نژاد با اشاره به شرایط جدید گفت: «در شرایطی که امروزه سرعت تولید و انتشار دانش بی‌سابقه است، فناوری‌های نوین آموزش را دستخوش تغییرات اساسی کرده‌اند. هوش مصنوعی، آموزش مجازی، منابع باز علمی و ابزار‌های دیجیتال، مرز‌های سنتی کلاس درس را تغییر داده‌اند. امروز دیگر نمی‌توان آموزش دانشگاهی را صرفاً در چهارچوب کلاس، کتاب و امتحان تعریف کرد».

وی در پایان گفت: «به‌جای آنکه صرفاً بپرسیم چگونه استفاده از این فناوری (هوش مصنوعی) را محدود کنیم، باید بپرسیم چگونه می‌توانیم از آن برای عمیق‌تر شدن یادگیری، شخصی‌سازی آموزش، تقویت پژوهش و افزایش کیفیت تجربه دانشجو استفاده کنیم».

دانشگاه آینده باید انسانی با دانش، هوش، مسئولیت و اخلاق تربیت کند

دکتر علی‌اکبر موسوی موحدی، استاد ممتاز دانشگاه تهران نیز، در مراسم تجلیل از برگزیدگان جشنواره آموزش، با طرح موضوع «دانشگاه آینده» سه مسأله اساسی پیش روی آموزش عالی را تشریح کرد.

استاد ممتاز دانشگاه تهران، با طرح موضوع «دانشگاه آینده» سه مسأله اساسی آموزش عالی را تشریح و تأکید کرد که در عصر هوش مصنوعی، دانشگاه دیگر صرفاً محل انتقال اطلاعات نیست و باید انسانی را با دانش، هوش، مسئولیت، اخلاق و حکمت تربیت کند که در برابر بحران‌ها تاب‌آور و تحول‌آفرین باشد.

وی تصریح کرد که وظیفه دانشگاه امروز و آینده، تربیت نیروی کار نیست، بلکه تربیت افراد متفکر و تاب‌آور است؛ و به همین دلیل باید تشکیل کمیته‌ای برای «دانشگاه آینده» در دستورکار باشد، چراکه ادامه روند کنونی با آئین‌نامه‌های امروزی، مسیر دانشگاه آینده نیست.

گفتنی است در سیزدهمین جشنواره آموزش دانشگاه از ۷۹ برگزیده آموزش دانشگاه در سال ۱۴۰۵ تجلیل و تقدیر به عمل آمد.