معماری اشتغال در سایه محاصره؛ استراتژی «بقا و بازسازی» در بازار کار

به گزاش بازارکار به نقل از خبرگزاری تسنیم ,‌سید مالک حسینی، معاون توسعه کارآفرینی و اشتغال وزارت کار، در تحلیل جدید خود از گذار به «اقتصاد جنگی» سخن می‌گوید؛ استراتژی‌ای که در آن اولویت از «رشد تهاجمی» به «حفظ استراتژیک» تغییر یافته است.

در دنیای اقتصاد، شوک‌های ناگهانی یا مدل‌های تدریجی تغییر می‌کنند. اما آنچه امروز بازار کار ایران تجربه می‌کند، یک «شوک ترکیبی» از جنگ و محاصره است. در چنین شرایطی، تعریف «موفقیت» برای یک وزارتخانه، دیگر ایجاد هزاران شغل جدید نیست، بلکه جلوگیری از فروپاشی بنگاه‌های موجود است.

1. استراتژی بقا: اولویت با «حفظ» است، نه «ایجاد»

سید مالک حسینی در تحلیل شرایط فعلی، صراحتاً اعلام می‌کند که در دوران بحران، باید واقع‌بین بود. او معتقد است وقتی حمل‌ونقل کالا سخت می‌شود و محاصره اثر می‌کند، هر شغل موجود، یک دژ دفاعی برای اقتصاد خانواده‌هاست.

وی در این باره می‌گوید: باید از نظر ذهنی بپذیریم که در شرایط جنگ قرار داریم و این موقعیت، قواعد اقتصاد جنگی را می‌طلبد. پس از اولویت نخست که دفاع از کشور است، اولویت بعدی ما "حفظ اشتغال موجود" خواهد بود که با جدیت دنبال می‌شود.

 این رویکرد نشان‌دهنده پذیرش واقعیت‌های سخت است. دولت به جای وعده‌های رویایی، بر «مدیریت ضرر» متمرکز شده تا از تبدیل شدن بیکاری به یک بحران اجتماعی در دوران جنگ جلوگیری کند.

2. گردشگری؛ جایگزینی هوشمندانه برای صنایع سرمایه‌بر

یکی از جالب‌ترین بخش‌های تحلیل معاون اشتغال، مقایسه‌ی بازدهی است. در شرایطی که دسترسی به تکنولوژی‌های پیچیده صنعتی به دلیل محاصره دشوار است، حسینی به سراغ «سرمایه‌ی انسانی و طبیعی» می‌رود.

وی با ارائه آماری تکان‌دهنده، تفاوت بازدهی را این‌گونه تبیین می‌کند: «هر هزار میلیارد ریال سرمایه‌گذاری در گردشگری، بین 870 تا 970 شغل ایجاد می‌کند؛ در حالی که همین مبلغ در صنعت پتروشیمی تنها 192 شغل می‌سازد.»

 این تحلیل نشان می‌دهد که دولت در دوران پساجنگ، به دنبال «توزیع گسترده ثروت» است تا «تجمع سرمایه در صنایع سنگین». گردشگری به دلیل نیاز کم به واردات تکنولوژی و نیاز زیاد به نیروی انسانی، سریع‌ترین مسیر برای جذب ارتش بیکاران پساجنگ است.

3. گذار به حکمرانی داده‌محور: پایان عصر حدس و گمان

*حکمرانی داده‌محور با «اطلس ملی اشتغال»

اما چالش اصلی همیشه «کجای بازار کار جای خالی است؟» بوده است. پاسخ وزارت کار به این پرسش، خروج از فضای اداری و ورود به فضای «کلان‌داده‌ها» است.

سید مالک حسینی با معرفی اطلس ملی اشتغال» (طراحی شده با همکاری دانشگاه شریف)، در واقع یک «GPS شغلی» را معرفی می‌کند.

او تأکید می‌کند: این سامانه با برش شهرستانی مشخص می‌کند چه کسب‌وکاری با اشتغال زیر 20نفر در کدام منطقه ظرفیت اجرا و بازار واقعی دارد.

حسینی اعلام کرد این سامانه ظرف 2 تا 3 ماه آینده برای عموم مردم و کارآفرینان آزاد خواهد شد.
همچنین وی از نهایی شدن «سرویس کدهای شغلی» خبر داد که با هدف شفاف‌سازی نظام بانکی و کاهش هزینه‌های دسترسی به خدمات مالی برای مشاغل آزاد طراحی شده و به‌زودی عملیاتی می‌شود.

بنابراین گزارش, این اقدام، تلاشی برای حذف «خطاهای انسانی» در کارآفرینی است. وقتی دولت به جای توصیه کلی، «داده‌ی دقیق» می‌دهد، ریسک شکست کسب‌وکارهای خرد کاهش می‌یابد. همچنین، پیوند دادن این سامانه به «کدهای شغلی» برای تسهیل خدمات بانکی، نشان می‌دهد که وزارت کار قصد دارد گره‌های اداری را با ابزارهای دیجیتال باز کند.

* از تاب‌آوری تا بازسازی

افزایش نرخ بیکاری به نزدیکی 9 درصد، در نگاه اول یک عقب‌گرد است، اما وقتی در کنار رشد منفی 10 درصدی اقتصاد غیرنفتی قرار می‌گیرد، به جای «شکست»، نشان‌دهنده‌ی «تاب‌آوری» است.

استراتژی سید مالک حسینی را می‌توان در سه کلمه خلاصه کرد: «حفاظت، جایگزینی و دیجیتالی‌سازی». حفاظت از شغل‌های فعلی، جایگزینی صنایع سنگین با گردشگری برای اشتغال‌زایی سریع، و دیجیتالی کردن نقشه راه اشتغال برای نسل جدید. اکنون پرسش این است که آیا این مدل «اقتصاد جنگی» می‌تواند تا زمان بازسازی کامل، ضربه‌های محاصره را برای نیروی کار ایران خنثی کند یا خیر؟