گزارش نشست تخصصی: راهکارهای نوین بنیاد نخبگان برای اشتغال و نگهداشت سرمایه‌های انسانی

به گزارش بازارکار به نقل از خبرگزاری صدا و سیما ، سعید خدایگان، قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در نشست بازطراحی الگوی ماموریتی بنیاد ملی نخبگان در زیست بوم علم، فناوری و نخبگانی کشور که با حضور رییس بنیاد ملی نخبگان، مدیران ارشد معاونت علمی و بنیاد ملی نخبگان و روسای بنیاد نخبگان استان‌ها برگزار شد، به تشریح تاریخچه و فعالیت‌های این نهاد در طول دو دهه اخیر پرداخت.

وی با اشاره به سخنان رهبر شهید در مهرماه سال ۱۳۸۳ مبنی بر نیاز به تأسیس بنیادی مستقل برای نخبگان زیر نظر ریاست جمهوری، توضیح داد: «ایشان فرمودند ما به یک بنیاد نخبگان نیاز داریم.

ما باید یک بنیاد داشته باشیم که زیر نظر ریاست جمهوری باشد؛ چون بهترین جا آنجاست، حتی دستگاه وزارتی هم برای این کار کافی نیست؛ چون این کار فراتر از وظایف یک وزارتخانه است.»

 این فرمایشات منجر به صدور دستورات لازم و تصویب اساسنامه بنیاد ملی نخبگان در شورای عالی انقلاب فرهنگی در سال ۱۳۸۴ شد و اولین جلسه هیئت امنای بنیاد در سال ۱۳۸۵ تشکیل گردید. سند راهبردی کشور در امور نخبگان نیز به عنوان سند بالادستی فعالیت‌های بنیاد، در سال ۱۳۹۱ به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسید.

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان در ادامه، به مأموریت‌های اصلی بنیاد اشاره کرد که در سه محور اصلی «شناسایی، توانمندسازی و شبکه‌سازی نخبگان»، «جذب و نگهداشت» و «تکریم و الگوسازی» تعریف شده‌اند.

وی همچنین جامعه نخبگانی را شامل دانش‌آموزان مستعد، دانشجویان مستعد، دانش‌آموختگان برتر، اعضای هیئت علمی سرآمد، قله هرم نخبگی همان مفاخر و دانشمندان کشور یعنی نخبگان دانست.

خدایگان با بیان اینکه فعالیت‌های علمی در دوره جدید با شعار «دانایی، توانایی و مانایی» در حال اجراست، آماری از برگزیدگان بنیاد ملی نخبگان طی ۲۰ سال اخیر ارائه داد.

بر اساس این آمار، از میان متقاضیان، حدود ۶۲ هزار و ۸۰۰ نفر به عنوان برگزیدگان اصلی شناسایی شده‌اند که در قالب ۲۳ طرح اصلی مورد حمایت قرار گرفته‌اند.

وی افزود: ۷۰ درصد از این برگزیدگان را آقایان و ۳۰ درصد را بانوان تشکیل می‌دهند.

وی همچنین به توزیع تحصیلی برگزیدگان اشاره کرد و گفت: بیشترین فراوانی مربوط به مقطع "دکترا" و "کارشناسی ارشد" است. بیشترین فراوانی معدل در برگزیدگان ۱۸ به بالاست.

در تفکیک بر اساس دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، حدود ۶۹۰ دانشگاه در سراسر کشور دانشجو یا فارغ‌التحصیل برگزیده داشته‌اند. جالب توجه است که ۷۷ درصد از برگزیدگان مربوط به ۳۰ دانشگاه برتر کشور هستند، که دانشگاه تهران با ۱۴ درصد و دانشگاه شریف با ۱۲ درصد بیشترین سهم را به خود اختصاص داده‌اند.

در حوزه تفکیک تخصصی، حوزه‌های فنی و مهندسی با ۴۲ درصد بیشترین سهم را دارند، پس از آن علوم انسانی با ۲۱ درصد و علوم پزشکی و بهداشت با ۱۵درصد قرار دارند.

وی در خصوص وضعیت شغلی افراد ثبت‌نام شده نیز توضیح داد: حدود ۳۰ درصد از شرکت‌کنندگان دانشجو بوده و مابقی شامل مهندسان، اعضای هیئت علمی، مدیران میانی و پژوهشگران هستند.

سعید خدایگان با تأکید بر تحول در رویکرد‌های حمایتی و استخدامی در دولت چهاردهم، از اجرای طرح‌های متنوع برای طیف‌های مختلف نخبگانی، از دانش‌آموزان تا اساتید دانشگاه، خبر داد.

خدایگان همچنین، به برخی از طرح‌های اجرایی در دولت چهاردهم اشاره کرد و گفت که در لایه دانش آموزی، طرح شهاب با همکاری آموزش و پرورش و بنیاد ملی نخبگان برای ارزیابی دانش‌آموزان مستعد هر ساله در حال اجراست که در سال ۱۴۰۴ تعداد ۴میلیون و ۲۰۰هزار دانش آموز کشور در ساحت‌های مختلف مورو استعدادسنجی و شناسایی قرار گرفته‌اند.

از دیگر طرح‌های بنیاد، طرح شهید احمدی‌روشن ناظر بر حمایت از دانشجویان برتر، مدال‌آوران المپیاد‌ها و رتبه‌های برتر دانشگاه‌ها، طرح شهید احمدی روشن، طرحی برای توانمندسازی دانشجویان جهت یادگیری مهارت‌های حل مسئله، طرح‌های آموزشیار و پژوهشیار ناظر برحمایت مالی ماهیانه از دانشجویان دکترای مستعد برتر و طرح شهید چمران ناظر بر حمایت از دوره‌های پسادکتری، طرح صیاد شیرازی برای گذراندن پروژه جایگزین خدمت نظام وظیفه دانش‌آموختگان مقاطع کارشناسی تا دکتری و ... است.

جهش در جذب و نگهداشت نخبگان

قائم مقام بنیاد ملی نخبگان با ارائه آمار از موفقیت طرح‌های جذب گفت: در دولت چهاردهم، فرایند جذب با جدیت دنبال شده و نرخ موفقیت معرفی‌شدگان بنیاد به دانشگاه‌ها جهت جذب به عنوان عضو هیئت علمی بیش از ۹۵ درصد بوده است.

 روند جذب از طریق طرح جهت در دولت چهاردهم افزایشی بوده به طوریکه در سال۱۴۰۴ جذب ۱۷۰ برگزیده به عنوان عضو هیئت علمی نهایی و در ۱۴۰۵ تا کنون استخدام ۱۴۰ برگزیده در مرحله نهایی قرار دارد.

در جذب دانش آموختگان برتر دکتری در دانشگاه‌ها به عنوان عضو هیئت علمی (طرح جهت)، از سال ۱۳۹۵ تا امروز، ترکیب جذب‌شدگان ۶۵ درصد مقیم و ۳۵ درصد غیرمقیم (دانش آموختگان خارج از کشور) بوده است.

خدایگان در خصوص تاثیرگذاری طرح جهت در دانشگاه‌های تراز اول افزود: این طرح نقش مؤثری در تقویت کادر علمی دانشگاه‌های برتر داشته است؛ به طوری که حدود ۱۷۰ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف از طریق این طرح‌ها جذب شده‌اند که آمار قابل توجهی نسبت به کل اعضای هیئت علمی این دانشگاه (حدود ۴۵۰ نفر) محسوب می‌شود. همچنین دانشگاه‌های تهران و امیرکبیر در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

وی در خصوص جذب نخبگان غیرمقیم از طریق طرح جهت گفت: ۴۵ درصد از جذب‌شدگان غیرمقیم از قاره آمریکا، ۳۶ درصد از اروپا و ۱۲ درصد از آسیا بوده‌اند که بسیاری از آنان فارغ‌التحصیل دانشگاه‌های زیر رتبه ۲۰۰ جهانی از جمله MIT و استنفورد هستند.

خدایگان در خصوث طرح جذب مستعدین بدتر در دستگاه‌های اجرایی گفت که تاکنون سه دوره برگزار شده و فراخوان چهارم نیز بلافاصله پس از اعلام ظرفیت‌های جذب از سوی سازمان اداری استخدامی اجرا خواهد شد.

نهضت مسکن نخبگان

خدایگان با اشاره به اقدامات ویژه دولت چهاردهم در تأمین مسکن نخبگان گفت: با پیگیری‌های بنیاد ملی نخبگان به ویژه دکتر افشین، تا امروز ۳ هزار و ۲۸۴ واحد یا زمین تخصیص داده شده است. همچنین ۳ هزار و ۷۷۸ واحد دیگر (شامل ۲ هزار واحد در تهران) در مرحله تخصیص قرار دارند که در صورت تحقق کامل، مجموع واحد‌های تأمین شده به ۷ هزار و ۶۲ واحد خواهد رسید.

وی تأکید کرد: بنیاد ملی نخبگان با بهره‌گیری از این ساختار جدید، به دنبال تسهیل مسیر نخبگی و ایجاد بستر مناسب برای نقش‌آفرینی مؤثر این سرمایه‌های انسانی در توسعه کشور است.

قائم‌مقام بنیاد ملی نخبگان در پایان از اجرای ۷۷ برنامه در حوزه تکریم و الگوسازی نخبگان خبر داد و گفت: در این حوزه، ۲۳ برنامه در سطح استان‌ها برگزار شده و همچنین جایزه علامه (ره) به ۲۰ نفر از نخبگان و مفاخر کشور اعطا شده است.

او افزود: در بخش الگوسازی از نخبگان نیز ۵۴ برنامه در سراسر کشور و با همکاری بنیاد‌های استانی اجرا شده است.

نرخ ماندگاری نخبگان در کشور

خدایگان در پایان به فعالیت‌های واحد رصد مهاجرت نخبگان در بنیاد ملی نخبگان از آغاز کار دولت چهاردهم در رفع خلا موجود در ارایه آمار دقیق مهاجرت و ماندگاری نخبگان اشاره کرد و افزود: طبق آمار احصا شده و ارزیابی‌های دقیق انجام شده، نرخ ماندگاری نفرات برتر کنکور‌های سراسری از سال ۱۳۹۵ تا کنون، ۸۳ درصد بوده است. از طرفی نرخ ماندگاری مدال آوران المپیاد‌های دانش آموزی از سال ۱۳۹۵ تا کنون برای آقایان ۸۱ درصد و برای خانم‌ها ۸۲ درصد بوده است.