تازه ها
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم:
ستفا محصول اندیشه درست جهاد دانشگاهی در مسیر تجاریسازی و اشتغال دانشآموختگان است
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با تأکید بر اینکه اقتدار علمی زمانی معنا پیدا میکند که آثار فناوری در زندگی مردم ملموس باشد، گفت: سازمان توسعه و سرمایهگذاری فناوری جهاد دانشگاهی (ستفا) حاصل تفکر درست جهاد دانشگاهی برای تکمیل زنجیره تجاریسازی فناوری، توسعه بازار و ایجاد اشتغال دانشبنیان است.
به گزارش بازارکار، تجاریسازی فناوری امروز به یکی از مهمترین حلقههای تحقق اقتدار علمی و توسعه اقتصادی کشور تبدیل شده است؛ مسیری که از تولید دانش آغاز میشود و با تبدیل فناوری به ارزش اقتصادی و اجتماعی، ایجاد اشتغال و حل مسائل جامعه به ثمر مینشیند. در این میان، نقش نهادهای واسط و سیاستگذار در تکمیل زنجیره «علم تا بازار» بیش از گذشته اهمیت یافته است.
دکتر معصومه خاناحمدی، مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، در گفتوگو با بازارکار با اشاره به اهمیت تجاریسازی نتایج تحقیقات و ایدههای فناورانه، اظهار کرد: رقابت کشورها امروز صرفاً بر سر تولید علم نیست، بلکه بر سر تبدیل دانش به فناوری، فناوری به اقتصاد و اقتصاد به رفاه مردم و امنیت کشور است.
وی افزود: یکی از دلایل توسعه سریع فناوری در کشورهای توسعهیافته، توجه جدی به فرآیند تجاریسازی نتایج تحقیقات پژوهشی و ایدههای فناورانه است و فراهم کردن زنجیره «ایده تا اثرگذاری» میتواند به اقتدار علمی کشور منجر شود.
فناوری زمانی به اقتدار علمی منجر میشود که برای جامعه ملموس باشد
خاناحمدی مهمترین شاخص اثرگذاری فناوری در عرصه اقتدار علمی را ملموس بودن آن برای جامعه دانست و گفت: فناوری زمانی مؤثر است که بتواند تحول ملموس و قابل ادراکی برای عموم جامعه ایجاد کند.
وی ادامه داد: اگر حکمرانی بتواند با سیاستگذاری متناسب، زمینه استفاده ملموس از ظرفیتهای فناوری را در بخشهای مختلف زندگی مردم فراهم کند، میتوان گفت اقتدار ملی از قدرت فناوری بهره کافی برده است.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم همچنین شاخصهای توسعه ملی را از دیگر معیارهای ارزیابی نقش فناوری در اقتدار علمی عنوان کرد و افزود: نمیتوان شاخصهای اقتدار علمی را از شاخصهای توسعه اقتصادی و فرهنگی جدا دانست؛ هرگاه تولید ناخالص داخلی یک کشور به رشد و توسعه قابل توجهی برسد، بیتردید ردپای فناوری در آن محسوس خواهد بود.
دانشگاه باید شریک صنعت و جامعه در حل مسائل باشد
خاناحمدی با تأکید بر ظرفیت دانشگاهها برای تقویت اقتدار فناورانه کشور گفت: «یک اکوسیستم وقتی زنده است که زایایی داشته باشد؛ استارتاپ جدید تولید کند، سرمایه تازه وارد آن شود و نیروی متخصص را جذب و حفظ کند. دانشگاه چشمه جوشان زایایی برای اکوسیستم است.»
وی آینده اقتصاد را فناوریمحور دانست و اظهار کرد: دانشگاه باید شریک صنعت و جامعه در حل مسائل باشد و سرمایهگذاری در پژوهش و فناوری، سرمایهگذاری برای امنیت، استقلال و رشد اقتصادی کشور است.
به گفته وی، تحول در فعالیتهای آموزشی با هدف تربیت دانشجوی مهارتمحور، حرکت به سمت پژوهشهای کاربردی و مسئلهمحور و پیوند محصولات و ایدههای دانشگاهی با پارکهای علم و فناوری، از الزامات این مسیر است.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم، پارکهای علم و فناوری را بستری برای پیوند صنعت، جامعه، بازار و دانشگاه در مسیر تجاریسازی و توسعه بازار دانست و گفت: دانشگاهها با کمک پارکها میتوانند علاوه بر آموزش و پژوهش، نوآوری، کارآفرینی و اثرگذاری اقتصادی و اجتماعی را نیز در مأموریت خود قرار دهند.
رشد کمی نهادهای نوآوری، بدون اثربخشی کافی
خاناحمدی درباره چرایی تداوم چالش تبدیل پژوهش به محصول و بازار، یکی از مشکلات اساسی را تفاوت ادبیات میان بخش علمی و صنعتی عنوان کرد و گفت: تعامل عناصر علمی و تا حدی فناوری با بخش صنعتی به دلیل وجود ادبیات دوگانه با مشکل مواجه است و به همین دلیل بخشی از چالشهای این دو گروه طی دهههای گذشته همچنان حل نشده باقی مانده است.
وی با اشاره به توسعه کمی زیستبوم کارآفرینی و نوآوری در ایران افزود: در سالهای اخیر تعداد مراکز رشد، دانشگاهها، پارکهای علم و فناوری، شتابدهندههای خصوصی، صندوقهای پژوهش و فناوری و شرکتهای دانشبنیان افزایش چشمگیری داشته است، اما شاخص ارزیابی به جای تمرکز بر اثربخشی، حل مسائل کشور و هدفگیری نوآوری، تا حدی به مداخله در اقتصاد خرد تنزل پیدا کرده است.
این مقام مسئول ضعف در اجرای قوانین را یکی از عوامل ایجاد چالش برای برخی نهادهای زیستبوم نوآوری دانست و گفت: با وجود حمایتها و قانونگذاری مترقی، ضعف در اجرای قانون موجب شده برخی نهادها با مسائلی همچون انتخاب نامناسب کسبوکارها، ارائه خدمات غیرمؤثر و نبود ارزیابی دقیق عملکرد مواجه شوند.
وی تأکید کرد: از ابزارهای قانونی موجود میتوان بسیار بهتر استفاده کرد و بخش اقتصادی و اتصال به بازار، نه فقط برای دانشگاهها بلکه برای کل اجزای اکوسیستم نوآوری کشور، کارآمدی لازم را ندارد.
تجاریسازی فناوری به یک عامل وابسته نیست
خاناحمدی در پاسخ به این پرسش که مهمترین مانع تجاریسازی فناوری در کشور سرمایه، قوانین یا فرهنگ است، گفت: موفقیت در تجاریسازی فناوری به عوامل متعددی وابسته است.
وی حمایتهای قانونی، ایده خوب، اندازه بازار و مزیت رقابتی، سرمایه و منابع مالی، تیم مدیریتی و سرمایه انسانی، مدل کسبوکار و فرهنگ نوآوری را از جمله این عوامل برشمرد و افزود: همه این عناصر در موفقیت تجاریسازی فناوری اثرگذار هستند و موجب میشوند یک اکوسیستم سالم بماند، در برابر تغییرات محیطی و درونی مقاومت کند و بقای خود را تضمین نماید.
زیرساختهای اصلی شکل گرفتهاند؛ هماهنگی نهادها اهمیت دارد
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم درباره وضعیت زیرساختهای رشد شرکتهای فناور و دانشبنیان نیز گفت: از حیث قوانین و مقررات، فارغ از مدل اجرا، مجموعهای از قوانین مترقی و مهم در حوزه حمایت از شرکتهای دانشبنیان و فناور در کشور تصویب شده است.
وی افزود: از نظر نهادسازی نیز تقریباً نهادهای اصلی و عناصر مهم شکل گرفتهاند و در حال ارائه خدمات هستند. با این حال، بخش قابل توجهی از عوامل رشد و موفقیت در تجاریسازی فناوری، فارغ از تعداد نهادها، به سیاستها و عملکرد نهادهای متولی تجاریسازی علم و فناوری و میزان هماهنگی آنها با یکدیگر وابسته است.
خاناحمدی تصریح کرد: رشد زیستبوم نوآوری در ایران و ورود مجموعههای دولتی و خصوصی متعدد به حوزههای نوآورانه و فناورانه، ضرورت برخورداری فعالیتهای دولتی و خصوصی از اصول و چارچوبی کارآمد را افزایش داده است. به گفته وی، قوانین موجود در این حوزه از نظر شفافیت و جامعیت و همچنین از منظر اجرایی، برای مدیریت و هدایت تغییرات و نوآوریهای جدید با چالشهایی مواجه هستند.
ستفا برای تکمیل زنجیره ارزش جهاد دانشگاهی شکل گرفته است
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم در بخش دیگری از این گفتوگو درباره سازمان توسعه و سرمایهگذاری فناوری جهاد دانشگاهی (ستفا) اظهار کرد: جهاد دانشگاهی هم در زمینه رشد و تربیت افراد و هم در تولید دانش فنی پیشرو بوده است و موضوع اشتغال فارغالتحصیلان دانشگاهی، پیش از آنکه به یک مسئله ملی تبدیل شود، از دغدغههای جهاد دانشگاهی بوده و در دستور کار این نهاد قرار داشته است.
وی با اشاره به فعالیت گروههای تحقیقاتی متعدد با زمینههای متنوع در مراکز جهاد دانشگاهی کشور گفت: این فعالیتها به تولید پروتوتایپهای فناورانهای منجر شده که برای تکمیل و تجاریسازی نیازمند بستر مناسب بودهاند.
خاناحمدی ادامه داد: برای جهاد دانشگاهی مهم بوده است که از یک سو تولید نمونه را پیش ببرد و ادامه کار را به بخش خصوصی واگذار کند و از سوی دیگر، خود را از تبعات ورود مستقیم به بازار حفظ نماید. مراکز رشد میتوانستند ابزار مهمی برای تحقق این دو هدف باشند.
وی با اشاره به ظرفیت پژوهشگاهها و زیرساختهای تخصصی جهاد دانشگاهی اظهار کرد: این ظرفیتها فرصت مناسبی برای ایجاد ساختارهایی مانند پارکها و مراکز رشد فراهم کرده بود.
به گفته خاناحمدی، برای استفاده ملی از ظرفیتهای جهاد دانشگاهی و اتصال دانشگاه، پژوهشگاهها، گروههای پژوهشی و مراکز فرهنگی و آموزشی این نهاد به تجاریسازی، نوآوری، کارآفرینی و اشتغال، شکلگیری سازمانی مانند ستفا ضروری بوده است.
وی تصریح کرد: سرمایههای دانشی، فرهنگی و انسانی جهاد دانشگاهی میتوانند از طریق تجاریسازی، توسعه بازار، کارآفرینی و ایجاد اشتغال به ارزش اقتصادی و اجتماعی تبدیل شوند و شکلگیری ستفا در راستای تکمیل زنجیره ارزش جهاد دانشگاهی، دقیق و درست تعریف شده است.
فناوریهای نرم و نوظهور؛ دو مسیر راهبردی پیش روی ستفا
خاناحمدی با اشاره به محدودیت منابع، نیازهای عصر فناوریهای نوظهور، تحولات بازار کار و شرایط جدید کشور، بر اهمیت توجه به حوزههایی فراتر از فناوریهای سخت و مهندسی تأکید کرد.
وی گفت: زیستبوم نوآوری ایران عمدتاً مهندسی و سختافزاری است و علوم اجتماعی، هنر و علوم انسانی جایگاه مناسبی در این زیستبوم ندارند.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم افزود: اگر ستفا مسئولیت ایجاد و توسعه پارکها و مراکز رشد تخصصی در حوزه فناوریهای نرم، فرهنگی، هویتساز و نوآوریهای اجتماعی را بر اساس ظرفیتهای جهاد دانشگاهی بر عهده بگیرد، میتواند توفیقات زیادی در کشور ایجاد کند؛ زیرا جهاد دانشگاهی از ابتدا سالها راهبرد خود را بر تربیت فکری و علمی دانشجویان متمرکز کرده است.
وی توجه به فناوریهای نوظهور و مهارتافزایی تخصصی نیروی فارغالتحصیل را دیگر مسیر مهم پیش روی ستفا دانست و گفت: این موضوع میتواند ضریب اشتغالپذیری سرمایه انسانی کشور را در عصر اقتصاد دیجیتال افزایش دهد.
ستفا میتواند چالش نیروی انسانی ماهر و توسعه پایدار را به فرصت تبدیل کند
خاناحمدی همچنین با اشاره به چالشهای مشترک بنگاهها اظهار کرد: کمبود نیروی انسانی ماهر تحقیق و توسعه و غفلت از توسعه پایدار و مسائل اجتماعی و زیستمحیطی در طراحی کسبوکارها از جمله چالشهای مهم بنگاههاست.
وی افزود: ستفا میتواند با اتکا به ظرفیت جهاد دانشگاهی و بهرهگیری همزمان از ظرفیتهای علوم انسانی، اجتماعی و مهندسی، برای این مسائل پاسخهایی ارائه کند و آنها را به فرصت تبدیل نماید.
مدیرکل دفتر سیاستگذاری، برنامهریزی و توسعه فناوری وزارت علوم در جمعبندی این گفتوگو تأکید کرد: «در یک کلام میتوانم بگویم ستفا ماحصل تفکر درست جهاد دانشگاهی در مسیر توسعه اشتغال دانشبنیان و تجاریسازی فناوری است.»
گفتگو: امیرعلی بینام
ارسال نظرات