تازه ها
نبضِ تاریخ در دستان خاندان سعیدی؛
۱۲۰ سال همراهی با «زمان» در قلب تهران
در هیاهوی مدرن تهران، جایی که ثانیهها در میانِ گوشیهای هوشمند و ساعتهای دیجیتال گم میشوند، هنوز مغازههایی هستند که زمان در آنها به معنای واقعی «زندگی» میکند.
مقدمه
در هیاهوی مدرن تهران، جایی که ثانیهها در میانِ گوشیهای هوشمند و ساعتهای دیجیتال گم میشوند، هنوز مغازههایی هستند که زمان در آنها به معنای واقعی «زندگی» میکند. به سراغ آقای سعیدی، از نسلهای پیاپیِ خانوادهای رفتهایم که ۱۲۰ سال است با ظرافتِ تمام، نبضِ تپندهی ساعتهای مکانیکی را در دست دارند. گپوگفتی که از هنرِ تعمیرِ موومنتهای پیچیده آغاز شد و به داستانِ ساعتهای تاریخیِ حاکمان ایران رسید. این گزارش را در بازارکار بخوانید؛
تخصص، فراتر از یک مهارت
وقتی از آقای سعیدی درباره فوتوفن این حرفه میپرسیم، معتقد است که «تشخیص عیب» مهمترین نقطه عطف یک ساعتساز است. او میگوید: «این حرفه زمان مشخصی برای یادگیری ندارد. حد و مرزی نمیشناسد و فقط با پشتکار و عشق است که در ناخودآگاهِ ساعتساز نهادینه میشود.»
او تعمیر ساعتهای اتوماتیک و کوکی را به دلیل پیچیدگیِ مکانیزم و ظرافتِ عملکردها، دشوارتر و نیازمند دقت مضاعف میداند. در نگاهِ او، ساعتساز واقعی باید «صبور، بهروز و عاشق» باشد؛ و بزرگترین اشتباه در این حرفه، دستکم گرفتنِ ابعادِ پیچیدهی این تخصص است.
او با نگاهی عمیق به آینده میگوید: «ساعت فقط وسیلهای برای نمایش زمان نیست؛ ساعت اصالت است، تلفیق هنر و صنعت است. هیچ گجت و تکنولوژی مدرنی نمیتواند جایگزین روحِ ساعتهای مکانیکی شود؛ حتی تا قرنها بعد.»
خاطراتی که عقربهها به یاد دارند
شنیدن خاطراتِ گالری سعیدی، سفر به تاریخ است. از حیرت همکاران پدرش هنگام ساخت دستی قطعاتِ نایاب، تا روزی که او به سطحی از مهارت رسید که تشویقِ پدر را به همراه داشت.
اما در میان تمامِ چالشهای تعمیرِ موومنتهای پیچیدهی سوئیسی و ژاپنی (کرنوگرافها و تقویمهای دائمی)، یک خاطره در صدرِ لیست قرار دارد:
«خانم فرانک میرقهاری، بازیگر پیشکسوت سینما، یک ساعت کارتیه سانتوس تمامطلا داشتند که در آمریکا به نمایندگیهای معتبر سپرده نشد، اما ایشان به اعتمادِ ما، سرویسِ این گنجینه ۲۰ هزار دلاری را به ما سپردند. رضایت ایشان و دستخطی که به یادگار برای ما فرستادند، مهر تأییدی بر تمام سالهای زحمت ما بود.»
او به نسلهای جوان توصیه میکند: «اگر عاشق نیستید، وارد نشوید! این کار در کنار تمام لذتهایش، آسیبهای جسمی خود را دارد. تنها عشق است که شما را پشت میزِ تعمیر نگه میدارد.»
گنجینهای از ۱۲۰ سال افتخار
گالری خاندان سعیدی تنها یک تعمیرگاه نیست؛ یک موزهی زنده است. از ساعتهای دیواری ۱۵۰ ساله فرانسوی با میناکاریهای دستساز و روکش طلا گرفته تا ساعتهای سفارشیِ جیبی.
وقتی صحبت از جایگاهِ ایران در این صنعت میشود، آقای سعیدی روایتهای جالبی دارد:
«زمان برای حاکمان ایران همیشه اهمیت داشته است. از ساعت جیبی تکنسخهی احمدشاه قاجار که در گالری ماست، تا ساعتهایی که محمدرضا شاه پهلوی برای پنجاهمین سالگرد شاهنشاهی به سوئیس سفارش دادند. حتی سیکوهایی که با حکِ اموال دولتی به ارتشیان هدیه داده میشد.»
او محمدرضا شاه را «ساعتبازترین حاکم ایران» میداند که کلکسیونی از برندهای افسانهای همچون «پتک فیلیپ» و «اودمارپیگه» داشت. به گفته او، آخرین نقشِ پررنگ ایران در صنعتِ ساعتسازی بینالمللی، به سالهای اول انقلاب بازمیگردد که سوئیس به سفارش ایران، ساعتهایی برای یادبودِ آیتالله خمینی تولید کرد.
روایت خانواده سعیدی؛ چهار نسل در خدمت هنر و صنعت ساعتسازی
در دنیایی که فناوری هر روز شیوه زندگی انسان را تغییر میدهد، هنوز مشاغلی وجود دارند که اصالت خود را حفظ کردهاند؛ حرفههایی که نهتنها از میان نرفتهاند، بلکه همچنان بر پایه تجربه، دقت و عشق به کار ادامه پیدا کردهاند. ساعتسازی یکی از همین مشاغل است؛ هنری که تلفیقی از صنعت، ظرافت و دانش فنی به شمار میرود. خانواده سعیدی از جمله خانوادههایی هستند که بیش از ۱۲۰ سال است نسل به نسل در این حرفه فعالیت میکنند و امروز نیز این میراث ارزشمند را حفظ کردهاند.
آقای سعیدی، ساعتساز نسل چهارم این خانواده، درباره پیشینه فعالیتشان میگوید: «بیش از ۱۲۰ سال است که خانواده ما در این حرفه فعالیت میکنند. اجداد ما از زمانی که ساعت به ایران وارد شد وارد این صنعت شدند. این دانش نسل به نسل منتقل شده است؛ پدرم این حرفه را از پدرش آموخت و من نیز از پدرم یاد گرفتم. پدرم از سال ۱۳۶۰ بهصورت حرفهای فعالیت میکند و من نیز از سال ۱۳۹۵ این مسیر را ادامه دادهام.»
او توضیح میدهد که در گذشته بیشتر تعمیرات مربوط به ساعتهای مکانیکی بود؛ ساعتهای کوکی، اتوماتیک، رومیزی زنگدار و ساعتهای دیواری که با صدای زنگ خود گذر هر ساعت را اعلام میکردند. اما با پیشرفت فناوری، ساعتهای کوارتز، سولار، کینتیک و دیجیتال نیز به بازار آمدند و امروز یک ساعتساز حرفهای باید با انواع مکانیزمهای جدید آشنا باشد و دانش خود را همواره بهروز نگه دارد.
به اعتقاد او، مهمترین مهارت در این حرفه، تشخیص صحیح ایراد ساعت است. او میگوید عیبیابی دقیق، مهمترین مرحله تعمیر محسوب میشود و بدون آن، حتی بهترین ابزارها نیز کارایی چندانی نخواهند داشت. به همین دلیل نمیتوان زمان مشخصی برای یادگیری این حرفه تعیین کرد. ساعتسازی شغلی است که با تجربه، پشتکار و علاقه شکل میگیرد و هرچه فرد زمان بیشتری صرف شناخت مکانیزمهای مختلف کند، مهارت او نیز افزایش خواهد یافت.
به گفته آقای سعیدی، تعمیر ساعتهای مکانیکی، بهویژه مدلهای کوکی و اتوماتیک، نسبت به سایر ساعتها دقت و تمرکز بیشتری میطلبد. از نگاه او، صبوری، علاقه، پشتکار، مطالعه مداوم و بهروز بودن اطلاعات، مهمترین ویژگیهای یک ساعتساز موفق هستند. او معتقد است رایجترین اشتباه افراد این است که ساعتسازی را شغلی ساده تصور میکنند، در حالی که این حرفه حاصل سالها تجربه و تمرین مستمر است.
او مسیر ورود به این حرفه را نیز روشن میداند؛ فعالیت در کنار استادکاران، کار عملی با انواع موتورهای ساعت، آزمون و خطا، تکمیل تجهیزات تخصصی و صرف زمان برای کسب تجربه. به باور او، درآمد در این حرفه بیش از هر چیز به میزان مهارت، اعتبار و سابقه فرد بستگی دارد.
ساعتسازی از نگاه خانواده سعیدی تنها به تعمیر موتور ساعت محدود نمیشود. یک ساعتساز حرفهای باید توانایی تعمیر انواع ساعتهای مچی، جیبی، رومیزی و دیواری را داشته باشد و با مکانیزمهای کوکی، اتوماتیک، کوارتز، سولار، کینتیک و دیجیتال کار کند. علاوه بر آن، خدماتی مانند تعویض یا احیای شیشه، پرداخت و بازسازی قاب و بند، بازسازی صفحه، تعویض بند و باتری و بسیاری از خدمات تخصصی دیگر نیز بخشی از این حرفه محسوب میشود.
آقای سعیدی معتقد است ساعت، صرفاً وسیلهای برای نمایش زمان نیست. به گفته او، بسیاری از افراد ساعت را بهعنوان بخشی از شخصیت و استایل خود انتخاب میکنند و برای عدهای نیز ساعت یک اثر هنری و کلکسیونی ارزشمند است. او باور دارد که اصالت ساعتهای مکانیکی هیچگاه از بین نخواهد رفت و حتی پیشرفتهترین فناوریها نیز نمیتوانند جایگاه این هنر و صنعت را از میان ببرند.
در طول سالهای فعالیت این خانواده، خاطرات فراوانی شکل گرفته است. یکی از بهیادماندنیترین خاطرات، مربوط به تعمیر یکی از نخستین نمونههای ساعت دیواری کوکوی آلمانی است که صاحب آن از کانادا برای تعمیر به ایران فرستاده بود. پس از پایان تعمیر و بازگشت ساعت به حالت اولیه، صاحب آن چنان از نتیجه کار رضایت داشت که برای قدردانی، هدیهای از کانادا برای خانواده سعیدی ارسال کرد.
آقای سعیدی همچنین از مهارت پدرش در ساخت قطعات کمیاب ساعت یاد میکند؛ قطعاتی که دیگر تولید نمیشدند و او با دقت و مهارت آنها را از نو میساخت؛ کاری که حتی بسیاری از همکاران حرفهای را شگفتزده میکرد. برای خود او نیز مهمترین خاطره زمانی رقم خورد که پس از سالها تلاش، مورد تشویق و تأیید پدرش قرار گرفت.
به گفته او، هر ساعت چالشهای خاص خود را دارد، اما پیچیدهترین نمونهها، ساعتهایی هستند که عملکردهای متعددی مانند کرنوگراف، تقویم دائمی و زنگ مکانیکی دارند؛ بهویژه ساعتهای مکانیکی سوئیسی و ژاپنی که تعمیر آنها نیازمند دانش و دقت بسیار بالاست.
یکی از خاطرات ویژه این مجموعه، سرویس یک ساعت تمامطلای Cartier Santos متعلق به خانم فرانک میرقهاری، بازیگر سینمای ایران پیش از انقلاب و بنیانگذار هارمونی گروپ است. این ساعت با وجود آنکه امکان سرویس در نمایندگیهای رسمی خارج از کشور را داشت، به دلیل اعتماد صاحب آن به خانواده سعیدی برای تعمیر به ایران فرستاده شد. پس از پایان کار، ایشان در نشانه قدردانی، کتابی همراه با دستنوشتهای برای این خانواده ارسال کردند.
در کنار فعالیت حرفهای، خانواده سعیدی مجموعهای کمنظیر از ساعتهای تاریخی و کلکسیونی را نیز نگهداری میکنند. در این گالری، ساعتهای رومیزی و دیواری با قدمتی تا حدود ۱۵۰ سال، ساخته کشورهای فرانسه، سوئیس، آلمان، ژاپن و روسیه نگهداری میشود؛ آثاری که بسیاری از آنها دستساز، تکنسخه و مزین به هنرهایی همچون میناکاری، نقاشی دستی و روکش طلا هستند. همچنین ساعتهای مچی و جیبی کمیاب، ساعتهای سفارشی شخصیتهای شناختهشده و نمونههایی با مکانیزمهای خاص نیز بخشی از این مجموعه ارزشمند را تشکیل میدهند.
آقای سعیدی معتقد است ساعت در تاریخ ایران نیز همواره جایگاه ویژهای داشته است. او به نمونههایی از ساعتهای سفارشی احمدشاه قاجار، ساعتهای یادبود دوران محمدرضا شاه پهلوی، ساعتهای اهدایی به فرماندهان ارتش و همچنین برخی ساعتهای یادبود سالهای ابتدایی پس از انقلاب اشاره میکند که نمونههایی از آنها در گالری این خانواده نگهداری میشود. به باور او، ساعت همواره برای حاکمان و شخصیتهای سیاسی نمادی از نظم، اعتبار و اهمیت زمان بوده است.
او درباره آینده این صنعت نیز خوشبین است و میگوید اگرچه بسیاری معتقدند برندهای بزرگ در گذشته خلاقیت بیشتری داشتند، اما صنعت ساعتسازی امروز نیز در یکی از پیشرفتهترین دورههای خود قرار دارد و شرکتهای معتبر جهان همچنان با نوآوریهای فنی و طراحیهای جدید، مسیر رشد این هنر-صنعت را ادامه میدهند.
در پایان، آقای سعیدی تنها یک توصیه برای علاقهمندان به این حرفه دارد: «اگر عاشق این کار نیستید، وارد آن نشوید. ساعتسازی شغلی است که به صبر، تمرین، مطالعه و سالها تجربه نیاز دارد. درآمد آن، بهویژه در سالهای نخست، ممکن است چندان چشمگیر نباشد و سختیهای جسمی مانند فشار به چشم، گردن و کمر نیز بخشی از آن است. اما اگر علاقه واقعی وجود داشته باشد، همین عشق باعث میشود مسیر را ادامه دهید و به یک ساعتساز حرفهای تبدیل شوید.»
داستان خانواده سعیدی، تنها روایت یک کسبوکار خانوادگی نیست؛ بلکه روایت بیش از یک قرن پاسداری از هنری است که در آن، هر ساعت تنها یک ابزار برای نمایش زمان نیست، بلکه بخشی از تاریخ، فرهنگ، خاطره و هویت انسانها را در خود حفظ کرده است.
گزارش: امیر علی بینام
آگهی استخدام
مطالب بیشتر
ارسال نظرات