ایجاد پردیس صنایع خلاق؛ پاسخ اضطراری به مشارکت اقتصادی نسل Z

به گزارش بازارکار به نقل از شهرآرانیوز؛ صنایع خلاق به‌عنوان یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصادی در جهان شناخته می‌شوند که با تمرکز بر نوآوری، خلاقیت و بهره‌مندی از فناوری‌های نوین، نقش حیاتی در توسعه اقتصادی و فرهنگی کشور‌ها ایفا می‌کنند. این صنایع شامل حوزه‌های متنوعی از جمله هنر، رسانه، طراحی، فناوری اطلاعات و ارتباطات و بسیاری از دیگر بخش‌های خلاقانه است.

ارزش اقتصاد خلاق در جهان به بیش از دو تریلیون دلار رسیده و به‌طور متوسط ۳ درصد از تولید ناخالص داخلی جهان را به خود اختصاص داده است. این حوزه حدود ۵۰میلیون شغل مستقیم در سطح جهان ایجاد کرده که سهم آن از اشتغال جهانی ۶.۲درصد است؛ یعنی تقریبا دوبرابر سهم اقتصادی آن، اشتغال‌زایی داشته است. همچنین رشد اشتغال در صنایع خلاق حدود ۴۷ درصد سریع‌تر از متوسط اقتصاد است.

صنایع خلاق از هنر، انیمیشن، بازی‌های رایانه‌ای گرفته تا مد، طراحی صنعتی، معماری، سینما، موسیقی و بازآفرینی صنایع دستی تنها بخشی از اقتصاد است که در آن «ذهن، اصالت و ذوق» سرمایه اصلی است. با توجه به هم‌پوشانی بخش زیادی از صنایع خلاق با سلایق و علایق نسل Z (متولدان حدود سال‌های ۱۳۷۵تا ۱۳۹۱) کارشناسان معتقدند که سرمایه‌گذاری بر روی این صنایع می‌تواند بستر‌های افزایش مشارکت این نسل در اقتصاد کشور را فراهم کند.

بر اساس داده‌های بین‌المللی، نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ساله در ایران حدود ۲۰ درصد است؛ رقمی که تقریبا دوبرابر نرخ بیکاری عمومی کشور است. به‌علاوه، طبق گزارش‌های رسمی، بخش عمده بیکاران کشور را جوانان ۱۸ تا ۳۵سال تشکیل می‌دهند. در مقابل، گزارش‌های داخلی نشان می‌دهد سهم اشتغال در بخش خدمات و اقتصاد دیجیتال نسبت به مشاغل سنتی افزایش یافته است؛ تغییری که با مهارت و سبک زندگی نسل Z کاملا همسوست، به عبارت دیگر اشتغال از صنعتی و خطی به پروژه‌ای در حال تغییر است.

این آمار‌ها بیانگر آن است که نسل Z در ایران با دو واقعیت متضاد روبه‌روست: چالش ورود به بازار کار رسمی، در مقابل فرصت رشد در اقتصاد دیجیتال و مهارت‌محور. در اینجاست که تقویت صنایع خلاق که نسبت مستقیمی با سلایق و علاقه دارد نیز، می‌تواند در کنار ایجاد رشد اقتصادی زمینه افزایش مشارکت اقتصادی نسل Z را هم فراهم کند.

نسل «Z» بیش از آنکه یک رده سنی باشد، پیشران تحولات فناورانه و زیست نوین در جهان امروز است؛ نسلی که با زبان فناوری و سرعت سخن می‌گوید. از‌این‌رو، یکی از نخستین الزامات «حکمرانی خوب» در عصر حاضر، بازنگری و تطبیق ساختار‌ها و شیوه‌های اداره کشور با این تغییرات بنیادین است.

در‌این‌میان، توجه به «صنایع خلاق» به عنوان یکی از ارکان و مبانی نوین حکمرانی خوب، می‌تواند بستری مناسب برای پاسخگویی به انتظارات، مطالبات و پویایی‌های این نسل فراهم آورد. از‌این‌رو تمرکز بر صنایع خلاق نه یک انتخاب لوکس، بلکه یک ضرورت ساختاری و در واقع پاسخ اضطراری به نسل Z است.

در همین راستا ایده ایجاد پردیس صنایع خلاق و مرکز همایش‌های بین‌المللی مشهد، با هدف ایجاد یک زیست‌بوم فرهنگی، اقتصادی و دیپلماتیک در محدوده بوستان جهانشهر مطرح شده است. این ایده دیرپا که این‌بار از سوی شهرداری مشهد پیشنهاد شده است، در جلسه کارگروه پایش و راهبری پروژه‌های کلان استان در کانون توجه مدیران استانی قرار گرفت.

صنایع خلاق، یعنی سرمایه‌گذاری برای نسل آینده

استاد دانشگاه و فعال اقتصادی در گفت‌و‌گو با شهرآرا با بیان اینکه علایق نسل Z به حوزه صنایع خلاق بسیار نزدیک است، می‌گوید: نسل Z قواعد بازار کار را تغییر داده است. برای این نسل، امنیت شغلی دیگر به‌معنای پشت میزنشینی همیشگی و صبح تا عصر کارکردن نیست؛ آنها به دنبال کار پروژه‌ای، انعطاف در زمان و مکان و استقلال عمل هستند.

برای آنها، کار باید معنا داشته باشد و با فناوری عجین شده باشد. علی سپهر می‌افزاید: در آینده اقتصاد ایران، برنده میدان، کسب‌وکار‌هایی هستند که این تفاوت را درک کنند. اگر صنایع ما به‌ویژه در مشهد زیرساخت‌های خود را به‌سمت دیجیتال‌سازی و مدل‌های پروژه‌محور نبرند، این سرمایه انسانی بزرگ را از دست خواهند داد و فرصت جهش اقتصادی را هم نخواهند داشت.

وی ادامه می‌دهد: در چنین فضایی صنایع خلاق می‌توانند به این نیاز‌ها و سلایق نسل Z پاسخ دهند. وی تأکید می‌کند: ورود مدیریت شهری به موضوع صنایع خلاق و تمرکز بر ایجاد محیطی برای چنین صنایعی زمینه را برای توسعه این صنایع فراهم می‌کند. از آنجا که بخش زیادی از این صنایع مخاطبشان نسل Z است، این مرکز می‌تواند به محلی برای شکوفایی و بروز استعداد‌های این نسل تبدیل شود. علاوه‌براین در سال‌های آینده شاهد ورود نسل آلفا به بازار کار خواهیم بود. از این رو ایجاد مرکز صنایع خلاق در مشهد به‌منزله سرمایه‌گذاری برای نسل آینده است.

صنایع خلاق فرصتی برای رشد اقتصادی مشهد

همچنین محسن شرکا از فعالان اقتصادی خراسان رضوی با بیان اینکه نسل Z نسلی است که بخش مهمی از زندگی خود را در محیط دیجیتال سپری کرده و هم‌زمان با تحولات اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گسترده روبه‌رو بوده است، می‌گوید: دسترسی سریع به اطلاعات، استفاده گسترده از شبکه‌های اجتماعی و تغییر الگو‌های اشتغال باعث شده نگاه این نسل به تحصیل، کار، روابط اجتماعی و آینده با نسل‌های پیشین تفاوت‌هایی داشته باشد.

وی می‌افزاید: سازمان‌های سنتی اغلب نتوانسته‌اند انعطاف مورد نظر نسل Z را فراهم کنند، درحالی‌که شرکت‌های نوآورانه‌تر موفق‌تر هستند. وی ادامه می‌دهد: برخلاف شرکت‌های سنتی که سلسله‌مراتبی و کُند هستند. نسل Z به دنبال استقلال و کارآفرینی است. در اینجاست که صنایع خلاق با توجه به انطباقی که با این نسل دارند، می‌توانند بستر‌های افزایش مشارکت اقتصادی آنها را در جامعه فراهم کنند.

به عنوان مثال در حوزه تولید محتوا و طراحی دیجیتال، یک جوان نسل Z به جای استخدام در یک اداره با ساعت کاری ثابت، می‌تواند یک استودیوی کوچک برای تدوین ویدئو، موشن‌گرافیک یا ادمینی حرفه‌ای شبکه‌های اجتماعی راه‌اندازی کند.

او هم‌زمان با چند کارفرمای مختلف در شهر‌های دیگر یا خارج از کشور پروژه‌ای کار می‌کند و درآمد دلاری یا به نرخ روز کسب می‌کند. وی می‌افزاید: با توجه به چنین بستر‌هایی ایجاد مرکزی در مشهد با محوریت صنایع خلاق می‌تواند امکان رشد و توسعه این صنایع در این شهر را فراهم کند. این مرکز می‌تواند زمینه شکوفایی استعداد‌های جوانان شهرمان را فراهم کند.