مقایسه دستمزد کارگران در سال ۱۳۹۵ و ۱۴۰۵ براساس قیمت طلا، سکه و خانه | قدرت خرید یک کارگر در ۱۰ سال چقدر سقوط کرد؟

بازارکار - به گزارش اقتصادنیوز، ده سال پیش حداقل حقوق یک کارگر اگر خرج نمی‌شد، می‌توانست به طلا، ربع‌سکه، گوشی، لپ‌تاپ یا بخشی از هزینه خانه تبدیل شود؛ اما در ۱۴۰۵ همان حقوق، حتی برای خرید یک گرم طلای ۱۸ عیار هم کم می‌آید. مقایسه دستمزد با قیمت سکه، طلا، مسکن و کالا‌های روزمره نشان می‌دهد حداقل‌بگیران در این دهه فقط با گرانی روبه‌رو نشده‌اند، بلکه بخش بزرگی از امکان پس‌انداز و خرید دارایی را از دست داده‌اند. در این گزارش قدرت خرید حداقل دستمزد در سال ۱۳۹۵ با سال ۱۴۰۵ مقایسه شده است.

حداقل حقوق سال ۹۵ چند گرم طلا می‌شد، حداقل حقوق ۱۴۰۵ چقدر؟

سال ۱۳۹۵ حداقل دستمزد کارگران ۸۱۲ هزار و ۱۶۴ تومان تعیین شد. همان سال، طبق نرخ‌های بازار تیرماه، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۱۶ هزار تومان بود. یعنی یک کارگر حداقل‌بگیر، اگر همه حقوقش را کنار می‌گذاشت، می‌توانست نزدیک به ۷ گرم طلای ۱۸ عیار بخرد.

در تیر ۱۴۰۵، اما ماجرا کاملا عوض شده است. پایه حقوق ماهانه کارگران ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار تومان است و طبق نرخ اعلام‌شده از بازار طلا در ۱۶ تیر ۱۴۰۵، هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۷ میلیون و ۶۳۷ هزار تومان قیمت دارد. یعنی حداقل حقوق امروز فقط ۰.۹۴ گرم طلا می‌خرد؛ کمتر از یک گرم.

در واقع حقوق اسمی کارگر در این ده سال حدود ۲۰.۵ برابر شده، اما قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار حدود ۱۵۲ برابر بالا رفته است. نتیجه این شکاف، افت حدود ۸۶ درصدی قدرت خرید دستمزد در برابر طلا است.

حداقل حقوق و سکه؛ از دو سوم سکه تا کمتر از یک‌دهم سکه

سال ۹۵ با حداقل حقوق ۸۱۲ هزار تومانی، امکان خرید حدود ۰.۶۶ سکه تمام طرح جدید وجود داشت؛ یعنی کارگر با کمی بیشتر از یک ماه و نیم حقوق می‌توانست یک سکه تمام بخرد. در تیر ۱۴۰۵، با سکه امامی حدود ۱۷۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان، حداقل حقوق فقط ۰.۰۹ سکه می‌خرد؛ یعنی برای خرید یک سکه تمام، باید حدود ۱۰.۷ ماه حداقل حقوق کنار گذاشته شود.

حتی ربع‌سکه هم که زمانی برای بخشی از خانوار‌ها شکل کوچک‌تری از پس‌انداز بود، امروز از دسترس حداقل‌بگیر دور شده است. سال ۹۵ با یک حقوق حداقلی می‌شد حدود ۲.۱ ربع‌سکه خرید؛ در تیر ۱۴۰۵، همان حقوق فقط ۰.۳۱ ربع‌سکه می‌خرد. یعنی برای یک ربع‌سکه باید بیش از سه ماه حداقل حقوق کنار گذاشت.

خانه؛ جایی که حقوق دیگر به ودیعه نمی‌رسد

مسکن از طلا هم ملموس‌تر است، چون خانوار نمی‌تواند از آن صرف‌نظر کند. در زمستان ۱۳۹۵، میانگین اجاره‌بهای هر متر مربع مسکن در تهران حدود ۲۳ هزار و ۴۰۰ تومان گزارش شده بود. یعنی اجاره ماهانه یک واحد ۶۰ متری، به طور متوسط حدود یک میلیون و ۴۰۰ هزار تومان می‌شد؛ رقمی نزدیک به ۱.۷ برابر حداقل حقوق همان سال.

در تیر ۱۴۰۵، برآورد بازار مسکن تهران نشان می‌دهد برای یک واحد ۶۰ متری در منطقه ۱۰، رهن کامل حدود ۷۳۵ میلیون تومان و حالت ترکیبی آن حدود ۳۶۷ میلیون تومان ودیعه با ۱۱ میلیون تومان اجاره ماهانه است. یعنی حداقل حقوق پایه ۱۴۰۵، شاید از پس عدد اجاره ماهانه این نمونه بربیاید، اما برای ودیعه ۳۶۷ میلیونی باید بیش از ۲۲ ماه کل حقوق بدون خرج‌کردن پس‌انداز شود.

موبایل و لپ‌تاپ؛ کالا‌های روزمره‌ای که لوکس شدند

سال ۹۵، آیفون ۷ پلاس ۱۲۸ گیگابایتی در بازار ایران حدود ۴.۱ میلیون تومان قیمت داشت؛ یعنی حدود ۵ ماه حداقل حقوق. همان سال، سامسونگ گلکسی S۷ حدود ۱.۹ میلیون تومان بود؛ یعنی نزدیک به ۲.۳ ماه حداقل حقوق.

در تیر ۱۴۰۵، آیفون ۱۷ پرومکس ۲۵۶ گیگابایتی حدود ۳۶۵ تا ۳۶۶ میلیون تومان قیمت خورده و گلکسی S۲۶ اولترا حدود ۳۰۷.۵ میلیون تومان گزارش شده است. با پایه حقوق ۱۶.۶ میلیونی، خرید آیفون جدید حدود ۲۲ ماه حقوق و خرید پرچمدار سامسونگ حدود ۱۸.۵ ماه حقوق می‌خواهد.

لپ‌تاپ هم مسیر مشابهی رفته است. در سال ۹۵ یک لپ‌تاپ پرفروش و عمومی مثل Lenovo IdeaPad B۵۰۸۰ حدود یک میلیون تومان قیمت داشت؛ یعنی کمی بیشتر از یک ماه حداقل حقوق. امروز یک لپ‌تاپ عمومی Core i۵ با رم و حافظه متعارف، در بازار حدود ۹۶ تا ۱۰۳ میلیون تومان قیمت دارد؛ یعنی حدود ۶ ماه پایه حقوق.

در ده سالی که گذشت حقوق بزرگ‌تر شد، اما سبد خرید‌ها کوچک‌تر

عدد حقوق از ۸۱۲ هزار تومان به ۱۶.۶ میلیون تومان رسیده و روی کاغذ بیش از ۲۰ برابر شده است. اما این افزایش وقتی کنار طلا، سکه، موبایل، لپ‌تاپ و مسکن قرار می‌گیرد، کوچک می‌شود. طلای ۱۸ عیار حدود ۱۵۲ برابر شده، سکه امامی حدود ۱۴۵ برابر، آیفون پرچمدار نزدیک به ۸۹ برابر، سامسونگ پرچمدار بیش از ۱۶۰ برابر و لپ‌تاپ عمومی حدود ۹۶ برابر.

به همین دلیل است که «افزایش حقوق» برای حداقل‌بگیر، لزوما به معنی افزایش قدرت خرید نیست. در سال ۹۵، حداقل حقوق هنوز می‌توانست نقش یک پله کوچک برای خرید طلا، ربع‌سکه، گوشی یا لپ‌تاپ داشته باشد. در ۱۴۰۵، اما همان حقوق بیشتر شبیه پول عبور از ماه است؛ نه پول پس‌انداز، نه پول خرید دارایی، و نه حتی پول نزدیک شدن به کالا‌هایی که زمانی بخشی از زندگی معمولی طبقه متوسط بودند.

آخرین تصویر تورمی هم این روایت را تأیید می‌کند: مرکز آمار ایران نرخ تورم سالانه خرداد ۱۴۰۵ را ۶۲ درصد و تورم نقطه‌به‌نقطه را ۸۸.۶ درصد اعلام کرده است؛ یعنی خانوار‌ها فقط با گرانی‌های ده ساله طرف نیستند، بلکه هنوز هم در متن یک موج تورمی تازه زندگی می‌کنند.