محله‌محوری باید به تغییر پارادایم در حکمرانی اجتماعی تبدیل شود

در همین راستا، سیدجواد حسینی رئیس سازمان بهزیستی کشور با حضور در پایگاه سلام محله مستقر در سرای محله اتابک منطقه ۱۵ تهران از نزدیک در جریان روند اجرای این طرح قرار گرفت و بر توسعه این الگو در سراسر کشور تأکید کرد.

رئیس سازمان بهزیستی کشور با حضور در پایگاه سلام محله سرای محله اتابک در منطقه ۱۵ تهران بر توسعه الگوی محله‌محور در خدمات اجتماعی تأکید کرد و گفت: هدف سازمان بهزیستی فراتر از اجرای چند فعالیت در محله‌هاست ما به دنبال توانمندسازی مردم، شبکه‌سازی اجتماعی و تبدیل محله‌محوری به یک تغییر پارادایم در حکمرانی رفاه و خدمات اجتماعی هستیم.

 همزمان با هفته بهزیستی سیدجواد حسینی به همراه جمعی از مسئولان این سازمان از پایگاه سلام محله مستقر در سرای محله اتابک منطقه ۱۵ تهران بازدید کرد و این مرکز به عنوان یکی از پایگاه‌های اجرای پایلوت سیاست محله‌محوری در مناطق ۱۲، ۱۳، ۱۴ و ۱۵ تهران فعالیت می‌کند.

در ابتدای این بازدید، رئیس سازمان بهزیستی از بخش‌های مختلف سرای محله از جمله اتاق خلاقیت، واحد مشاوره و کتابخانه‌ای که تمامی کتاب‌های آن با مشارکت اهالی محله تأمین شده است، بازدید کرد.

مسئولان این مرکز با تشریح فعالیت‌های انجام شده اعلام کردند: با همکاری شهرداری، مقدمات استفاده رایگان نوجوانان عضو طرح مانا از استخر و زمین فوتبال فراهم شده است تا ظرفیت‌های ورزشی محله نیز در خدمت برنامه‌های اجتماعی قرار گیرد.

استعدادیابی نوجوانان و آموزش مهارت‌های زندگی

در این پایگاه برنامه استعدادیابی نوجوانان ۱۳ تا ۱۸ سال اجرا می‌شود و تنها در سال گذشته ۵۰۰ نوجوان مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند همچنین کلاس‌های مهارت‌های زندگی، مهارت‌های ارتباطی و سواد رسانه‌ای برای نوجوانان برگزار می‌شود.

مسئولان مرکز اعلام کردند: این پایگاه طی پنج سال فعالیت خود به حدود ۲۰۰ نفر از ساکنان محله خدمات ارائه کرده است همچنین با همکاری یک گروه جهادی مستقر در منطقه خدمات دندانپزشکی رایگان به کودکان تحت پوشش بهزیستی ارائه می‌شود و خانوارهای دهک‌های اول تا سوم بدون پرداخت هزینه و دهک‌های سوم تا پنجم با پرداخت ۳۰ درصد هزینه از این خدمات بهره‌مند می‌شوند و تنها طی شش ماه گذشته نیز ۷۳ نفر از طریق این مرکز برای دریافت خدمات تخصصی معرفی شده‌اند.

پوشش مدارس، غربالگری و پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی

مریم شاکری مدیرکل بهزیستی شهر تهران در این بازدید با اشاره به توسعه همکاری‌های محله‌ای گفت: با بیش از دو هزار محله تفاهم همکاری منعقد شده و در هر محله از ظرفیت مدیریت محلی برای اجرای برنامه‌های اجتماعی استفاده می‌شود. دو مدرسه این محدوده تحت پوشش پایگاه سلام محله قرار دارند و طرح مانا در آن‌ها اجرا شده است به گونه‌ای که نوجوانان آموزش‌دیده امروز خود به عنوان کنشگران اجتماعی در محله فعالیت می‌کنند.

به گفته وی، تیم‌های غربالگری بینایی و شنوایی نیز به‌زودی در این پایگاه مستقر خواهند شد و با همکاری مسجد مقابل سرای محله، پاتوق سالمندی برای اجرای برنامه‌های ویژه سالمندان راه‌اندازی می‌شود.

۴۵۰ نفر تحت پوشش یاریگران زندگی

در بخش دیگری از این بازدید، مسئولان گروه یاریگران زندگی گزارشی از فعالیت‌های خود ارائه کردند.

تسهیلگر این گروه که از کارکنان آموزش و پرورش و به صورت داوطلبانه با طرح همکاری می‌کند، اعلام کرد: تاکنون ۴۵۰ نفر تحت پوشش برنامه‌های پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند و کودکان و نوجوانان پس از غربالگری، آموزش‌های مهارت‌های زندگی را دریافت می‌کنند.

نوجوانان عضو طرح‌های مانا و یاریگران زندگی نیز در این نشست از تجربه فعالیت‌های اجتماعی خود سخن گفتند و اعلام کردند: با اجرای برنامه‌های گروهی، مسائل و نیازهای محله را شناسایی کرده و در مناسبت‌هایی مانند نیمه شعبان با برپایی موکب و اجرای فعالیت‌های داوطلبانه در حل مشکلات محله مشارکت داشته‌اند.

لزوم تسهیل حضور در مدارس

کارشناس طرح مانا در شهر تهران نیز با اشاره به سابقه اجرای این طرح از سال ۱۳۸۵، خواستار امضای تفاهم‌نامه جدید میان سازمان بهزیستی و وزارت آموزش و پرورش شد.

وی گفت: در گذشته همکاری مدارس با تسهیلگران بسیار آسان‌تر بود، اما اکنون به دلیل نبود تفاهم‌نامه، ورود تسهیلگران به مدارس با دشواری مواجه شده و لازم است این همکاری دوباره ساماندهی شود.

در ادامه، مسئول گروه همیاران با اشاره به فعالیت ۳۵ عضو فعال این گروه گفت: همیاران پس از گذراندن دوره‌های توسعه فردی، مهارت‌های زندگی، فرزندپروری و پیشگیری از آسیب‌های خانوادگی وارد فعالیت‌های اجتماعی محله می‌شوند اما نبود گواهی معتبر حضور آنان در برخی فعالیت‌های محلی را دشوار کرده است.

در پاسخ به این درخواست، سلمان حسینی رئیس مرکز فوریت‌های اجتماعی، پیشگیری از آسیب‌ها و بازتوانی اعتیاد سازمان بهزیستی اعلام کرد: فرایند اخذ مجوز کانون کشوری تسهیلگران در حال انجام است و پیش‌بینی می‌شود حداکثر تا یک ماه آینده امکان صدور گواهی برای اعضا فراهم شود.

محله‌محوری؛ از ارائه خدمت تا توانمندسازی مردم

رئیس سازمان بهزیستی در جمع‌بندی این بازدید با تأکید بر اینکه تسهیلگران برنامه توانبخشی مبتنی بر جامعه (CBR) باید در محلات فعال شوند، گفت: هدف توانبخشی مبتنی بر جامعه صرفاً ارائه خدمت نیست بلکه توانمندسازی افراد دارای معلولیت، مطالبه‌گری، توسعه اشتغال، افزایش آگاهی خانواده‌ها و ارتقای کیفیت زندگی آنان است.

وی افزود: مدارس، مساجد، امکانات ورزشی و ظرفیت‌های شهرداری باید در خدمت توسعه طرح سلام محله قرار گیرند و مراکز مهر و گفت‌وگو نیز به پاتوق‌های سالمندی برای آموزش، نظام ارجاع و ارتقای سلامت سالمندان تبدیل شوند.

حسینی با بیان اینکه امروز فعالیت‌های اجتماع‌محور در سراسر کشور در حال اجراست، اما هنوز تا نقطه مطلوب فاصله دارد، اظهار کرد: آنچه دنبال می‌کنیم صرفاً اجرای برنامه در محله نیست بلکه ایجاد یک تغییر پارادایم در حکمرانی اجتماعی و توانمندسازی مردم محلات است.

وی ادامه داد: دانش‌آموزی که در طرح مانا مشارکت می‌کند صرفاً در یک فعالیت اجتماعی حضور ندارد بلکه در مسیر توانمندسازی قرار می‌گیرد و همین نگاه باید در همه برنامه‌های محله‌محور جاری شود.

رئیس سازمان بهزیستی در پایان با تأکید بر شبکه‌سازی اجتماعی در محلات گفت: باید همه گروه‌های محله‌محور از جمله همیاران، گروه‌های همتا، گروه‌های خرد مالی و سایر ظرفیت‌های مردمی شناسایی، سازماندهی و آموزش داده شوند تا بتوانند مسائل محله را شناسایی، اولویت‌بندی و برای حل آن‌ها اقدام کنند. سازمان بهزیستی نیز با واگذاری بخشی از خدمات تخصصی مانند غربالگری‌ها و پشتیبانی از این شبکه‌ها، مسیر شکل‌گیری حیات انجمنی و شبکه‌ای در محلات را تقویت خواهد کرد.